معرفی کتاب:
در میان رهبران روحانی و سیاسی انقلاب، آیتالله طالقانی دارای ویژگیهای خاصی است. ایشان از پیشگامان و از باسابقهترین مبارزان روحانی علیه رژیم پهلوی بود که در سالهای آخر سلطنت رضاشاه عملاً وارد مبارزه شد. امتیاز دوم طالقانی این بود که از چنان شخصیت و منزلت و جـایگاهی برخوردار بود که همواره فراتر از احـزاب و گروههای سیاسی، اجتماعی و حتی ایدئولوژیک عمل میکرد و این مسئله نیز از شرح صدر قرآنی و وسعت مشرب سیاسی و ایمانی او با الهام از قرآن بود. وی با همکاری نیروهای سیاسی مبارز، عدالتخواه و آزادیطلب درصدد بود تا آنها را جذب نماید.
طالقانی در طول چهل سال مبارزه و مجاهدت، که بیش از یازده سال آن را در زندان و تبعید سپری کرد، همواره پیشرو، هدایتگر و توازنبخش نیروهای انقلابی بود؛ به رغم آثار و نوشته های ارزشمند به جا مانده از ایشان و نقش مؤثر وی در پیروزی انقلاب اسلامی، به جز معدود نوشته ها هنوز آنچنان که باید و شاید در مورد دیدگاهها، مواضع، آثار و نقش ایشان در پیروزی انقلاب اسلامی پژوهشهای درخور توجهی انجام نگرفته است .
نوشته ی حاضر که حاصل بیش از یک سال تحقیق و پژوهش نویسنده با شوق و علاقه ی وافر به اندیشههای طالقانی صورت گرفته شامل پنج بخش و چندین فصل است. بخش اول به زندگینامه ی خانوادگی و حیات علمی ایشان میپردازد. در بخش دوم به طور مختصر به مبارزات سیاسی ـ اجتماعی طالقانی از دوران پهلوی اول تا پیروزی انقلاب اسلامی اشاره شده است.
بخش سوم به رابطه ی طالقانی با گروهها و سازمانهای سیاسی پرداخته و بخش چهارم شامل مباحثی از جمله: مسئله ی کردستان و ترکمنصحرا، شورای انقلاب، احیای نماز جمعه و مجلس خبرگان و به طور کلی به فعالیتهای طالقانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا زمان رحلت ایشان اختصاص دارد. آرا و اندیشه ها و دیدگاههای طالقانی شامل: اصل شورا، حکومت و حاکمیت، آزادی و استبداد، طالقانی و قرآن، طالقانی و روحانیت و... فصول بخش پنجم را تشکیل میدهند. در تألیف این اثر سعی شده حتی الامکان از آثار و تألیفات طالقانی و اسناد و منابع دست اول استفاده شود. گـذشته از اسناد منتشرشـده از آیت الله طالقانی، از اسناد و اعلامیه های موجود در آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی و سازمان اسناد و کتابخانهی ملی استفاده شده است.