ميرزا تقي خان اميرکبير، از بزرگترين رجال سياسي ايران و از بزرگترين وزراي ايران است که در سال 1223 هـ ق در خانواده اي از طبقات پايين متولد شد. پدرش آشپز قائم مقام بود و اين مسأله باعث نزديکي ميرزا تقي خان با فرزندان خانواده قائم مقام و معاشرت با آنها شد.
چنين بود که ميرزا تقي خان از کودکي با امور مملکتي و سياست کشور آشنا شد. دوران کودکي و جواني اميرکبير، زير نظر و تربيت قائم مقام سپري شد و شيوه منشي گري و نامه نگاري و صدور احکام ديواني را از او آموخت و بتدريج کار او در محدوده شغل دبيري قرار گرفت و پس از مدتي منشي رسمي قائم مقام شد. مسؤوليت بعدي او، وزير نظام بود که در معاونت ميرزا محمد خان زنگنه اميرنظام قرار گرفت. استعداد، حسن سلوک و آشنايي کامل او به آداب معاشرت باعث ترقي او در نظام ديواني کشور شد تا آنکه پس از مرگ محمد شاه قاجار، اميرکبير با تدبير و تمهيد خاصي در فراهم کردن مقدمات سلطنت ناصرالدين شاه، وليعهد محمد شاه، موفق گرديد. پس از ورود ناصرالدين شاه به تهران و نشستن بر تحت سلطنت، ميرزا تقي خان را به مقام صدارت عظمي منصوب کرد در اين دوران سازمان کشور بعلت بي کفايتي دولتمردان، خصوصا ميرزا آقاسي از هم گسيخته بود. امير در مرحله اول شروع به تصفيه دستگاه دولتي کرد و براي تصدي مشاغل، شايسته ترين افراد را انتخاب کرد. سپس به اصلاح امور ماليه کشور پرداخت. پس از آن، اميرکبير، اصلاح قشون را در برنامه خود قرار داد. از اقدامات مهم ديگر او تاسيس دارالفنون، اولين مدرسه جديد ايران و تاسيس روزنامه وقايع اتفاقيه است. در امور سياسي و روابط خارجي نيز کفايت و تدبير را جايگزين نمود.
اصلاحات اميرکبير، طبعا مخالف منافع درباريان و اربابان خارجي بود. سرانجام با اغواي شاه توسط درباريان و اطرافيان او و با تحريک بيگانگان، اميرکبير از صدارت، عزل و به حکومت کاشان منصوب و در حقيقت به کاشان تبعيد شد. آنگاه تمام عناصر داخلي و خارجي که در زمان صدارت او به کمين نشسته بودند دست به دست هم دادند و حکم قتل او را از شاه بي کفايت گرفتند و حاج علي خان حاجب الدوله، با اينکه اميرکبير مهرباني هاي بسيار به او کرده بود، مامور اجراي فرمان شد و در روز جمعه 18 دي ماه 1230 ماموريت خود را در حمام فين کاشان به انجام رساند. با قتل اميرکبير، کشور از يکي از مخلص ترين و فداکارترين و لايق ترين مديران خود در طول تاريخ، محروم شد.