ميرزا تقي خان اميركبير، از بزرگترين رجال سياسي ايران و از بزرگترين وزراي ايران است كه در سال 1223 هـ ق در خانواده اي از طبقات پايين متولد شد. پدرش آشپز قائم مقام بود و اين مسأله باعث نزديكي ميرزا تقي خان با فرزندان خانواده قائم مقام و معاشرت با آنها شد.
چنين بود كه ميرزا تقي خان از كودكي با امور مملكتي و سياست كشور آشنا شد. دوران كودكي و جواني اميركبير، زير نظر و تربيت قائم مقام سپري شد و شيوه منشي گري و نامه نگاري و صدور احكام ديواني را از او آموخت و بتدريج كار او در محدوده شغل دبيري قرار گرفت و پس از مدتي منشي رسمي قائم مقام شد. مسؤوليت بعدي او، وزير نظام بود كه در معاونت ميرزا محمد خان زنگنه اميرنظام قرار گرفت. استعداد، حسن سلوك و آشنايي كامل او به آداب معاشرت باعث ترقي او در نظام ديواني كشور شد تا آنكه پس از مرگ محمد شاه قاجار، اميركبير با تدبير و تمهيد خاصي در فراهم كردن مقدمات سلطنت ناصرالدين شاه، وليعهد محمد شاه، موفق گرديد. پس از ورود ناصرالدين شاه به تهران و نشستن بر تحت سلطنت، ميرزا تقي خان را به مقام صدارت عظمي منصوب كرد در اين دوران سازمان كشور بعلت بي كفايتي دولتمردان، خصوصا ميرزا آقاسي از هم گسيخته بود. امير در مرحله اول شروع به تصفيه دستگاه دولتي كرد و براي تصدي مشاغل، شايسته ترين افراد را انتخاب كرد. سپس به اصلاح امور ماليه كشور پرداخت. پس از آن، اميركبير، اصلاح قشون را در برنامه خود قرار داد. از اقدامات مهم ديگر او تاسيس دارالفنون، اولين مدرسه جديد ايران و تاسيس روزنامه وقايع اتفاقيه است. در امور سياسي و روابط خارجي نيز كفايت و تدبير را جايگزين نمود.
اصلاحات اميركبير، طبعا مخالف منافع درباريان و اربابان خارجي بود. سرانجام با اغواي شاه توسط درباريان و اطرافيان او و با تحريك بيگانگان، اميركبير از صدارت، عزل و به حكومت كاشان منصوب و در حقيقت به كاشان تبعيد شد. آنگاه تمام عناصر داخلي و خارجي كه در زمان صدارت او به كمين نشسته بودند دست به دست هم دادند و حكم قتل او را از شاه بي كفايت گرفتند و حاج علي خان حاجب الدوله، با اينكه اميركبير مهرباني هاي بسيار به او كرده بود، مامور اجراي فرمان شد و در روز جمعه 18 دي ماه 1230 ماموريت خود را در حمام فين كاشان به انجام رساند. با قتل اميركبير، كشور از يكي از مخلص ترين و فداكارترين و لايق ترين مديران خود در طول تاريخ، محروم شد.