تغییر دهنده‌های بازی در نظام بین‌الملل چه بازیگرانی هستند؟ كشورهایی كه می‌توانند با تغییر یك استراتژی، قابلیت‌های جدیدی بیافرینند تا كشورهای دیگر بتوانند بر پایه رویكرد آنان، مواضع خود را تنظیم كنند؛ این تغییر دهنده‌ها تصمیماتی را شكل می‌‌دهند كه به رغم هزینه‌هایی كه خود می‌پردازند، بن‌بست‌های دیپلماتیك را باز می‌گشاید. نشریه آمریكایی «فارین پالسی»، در تازه‌ترین شماره خود، از بازیگرانی كه می‌توانند در آینده، قاعده بازی را بر هم زنند، نام برده و پنج تغییردهنده بازی را در این زمینه معرفی كرده است.

این نشریه با اشاره به مقاومت بی نظیر و مثال زدنی ایران در بحث هسته ای با مطرح نمودن پنج احتمال موضوع ایران را در اولویت اول قرار داده و این موضوع را اینگونه بیان كرده است:

«رهبران آمریكا، بیش از یك دهه است همواره در رویارویی با ایران درباره برنامه هسته‌ای این كشور می‌گویند كه همه گزینه‌ها از جمله گزینه حمله نظامی به ایران، روی میز است و بدین وسیله ایران را تهدید می‌كنند. حال اگر پس از یك دهه تهدید ایران، باراك اوباما اعلام كند كه آمریكا در قبال ایران، هیچ گاه به حمله نظامی نمی‌اندیشد، آیا قاعده بازی تغییر می‌كند؟ آیا مواضع كشور‌های دیگر و حتی ایران عوض خواهد شد و ایران هم صرفا به دیپلماسی تأكید خواهد كرد و آیا اصلا چنین چیزی رخ خواهد داد؟!»

پیرامون تغییر و تحول در نظم حاكم بین الملل اظهار نظرهای گوناگونی شده است. به عقیده اصلی ترین نظریه پرداز نظریه نظام جهانی امانوئل والرشتاین نظام جهانی مانند هر نظام ارگانیك دیگر روند كلی رو به زوال را طی می كند. به عقیده او در نظام روندهایی خطی وجود دارد كه آن را به سمت عدم تعادل نهایی هدایت می كنند. نظام سرانجام با بحران رو به رو خواهد شد و با این بحران نابودی آن رقم خواهد خورد و نظامی دیگر جایگزین آن خواهد شد. او برآنست كه یكی از عوامل اصلی و تعیین كننده نظام آینده نقشی است كه جنبشهای جدید ضدنظام می توانند ایفا كنند. از نظر او این جنبشها می توانند در مقطع گذار كه از پیش تعیین شده نیست روند آتی تحولات را تا حدودی تحت تاثیر قرار دهند و بكوشند با شكل دادن به فرهنگ جدید و ساختارهای جدید نظمی عادلانه تر را شكل دهند.

هرچند این تئوریسن در ابتدا و پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نظم حاكم پس از اضمحلال نظم سرمایه داری را مبتنی بر اندیشه های سوسیالیسم دانسته بود، با اینحال و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی وی همچنان بر تحول در نظم حاكم سرمایه داری پای فشرده است.

تغییر و تحول در نظم حاكم سرمایه داری موضوعی نیست كه تنها جمهوری اسلامی ایران بدان معتقد باشد بلكه بسیاری از اندیشمندان غربی نیز با اعتقاد به شواهد و قراین موجود كه به ویژه امروز آشكارتر از هر زمان ممكن ظهور یافته است بدان باور جدی دارند.

هرچند تئوریسین فوق و بسیاری دیگر از اندیشمندان مكتب انتقادی از لحاظ اعتقادی گرایشی به دین مبین اسلام ندارند اما بسیاری از آنها به تفوق ایدئولوژی اسلامی نسبت به دیگر مكاتب موجود و وجود پتانسیل لازم در دین مبین اسلام و به طور ویژه مكتب اعتراضی شیعه برای درانداختن طرحی مناسب و بدیل به جای نظام بین الملل باور بنیادین دارند. نظرات و دیدگاه های مورخ برجسته غربی و مولف مجموعه تاریخ تمدن غرب توین بی و بسیاری از دیگر شخصیتهای معاصر و كلاسیك از نمونه های آشكار این موضوع است.

نكته ای كه بیش از هر امر دیگری در مقاله فارین پالسی نشریه معتبر آمریكایی خودنمایی می كند حكایت از اظهار صریح مقامات و كارشناسان آمریكایی بر مستاصل شدن دولت ایالات متحده در برابر سیاست مقاومت دولت ایران در قبال حرف زور به ویژه در موضوع هسته ای دارد. آشكارترین شاهد برای این حقیقت تلاشهای دولت ایالات متحده در همین روزهای اخیر برای راه اندازی سفارتخانه مجازی برای شهرندان ایرانیست. تاریخ معاصر به خوبی نشان داده است كه بسیاری از مدعیان كه ادعای تقابل با دولت ایالات متحده به عنوان سردمدار اصلی نظام سرمایه داری را داشته اند كاری از پیش نبرده و خود نابود شده اند. دولت اتحاد جماهیر شوروی آشكارتین تجلی برای این موضوع است كه نهایتاً با تعظیم در برابر غرب به ورطه نابودی كشیده شد. این نمونه ها به خوبی راوی آنند كه مقاومت در برابر ظلم ظالم تنها راهیست كه بنا به وعده الهی یقیناً به پیروزی خواهد رسید. جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنها دولتی كه علناً و صریحاً چرخه نظام سرماداری را منقطع نموده و با اتكا بر مولفه های فرهنگی و تمدنی خود در برابر یاوه گویی ها و زیاده خواهی های غرب قامت افراشته و ندای عدالت سر داده است تجلی تحقق وعده الهیست.