کتاب « شریعت و مصلحت »، نوشته محمد سعید رمضان البوطی، با ترجمه اصغر افتخاری در 320 صفحه، شمارگان 1200نسخه و بهای 3200تومان توسط انتشارات گام نو منتشر شد .

کتاب « شریعت و مصلحت »، با عنوان فرعی "مبانی و جایگاه مصلحت در اسلام" نوشته "محمد سعید رمضان البوطی" اندیشمند سوری، با ترجمه دکتر اصغر افتخاری می کوشد بحث "مصلحت" در تفکر شیعه و در منظری عام از دیدگاه اسلام را مورد توجه و بررسی قرار دهد.

مولف از دو منظر وارد این بحث می شود اول از ناحیه تاریخ و دوم از ناحیه دیدگاه اندیشمندان و متفکران دینی؛ از ناحیه تاریخی که ریشه در حوادث صدر اسلام و مصلحت اندیشی های مکتب سیاسی "خلافت " دارد، در نهایت منجر به پذیرش "استصلاح" به عنوان یک مرجع مستقل برای وضع احکام شرعی از سوی اهل سنت و رد تمام عیار آن توسط مکتب سیاسی امامت می شود.

از نظر گاه و ناحیه دوم، برخی از روشنفکران و نویسندگان در اعتراض به وضع موجود و سکوت پایدار نخبگان و توده مردم به بهانه مصلحت اندیشی های شوریده و آن را مایه استمرار ظلم ظالمان دانستند.

دکتر اصغر افتخاری مترجم این اثر، بر این باور است که این کتاب پاسخی برای این سوال است که چگونه می توان از اسلام قرائتی روز آمد ارائه کرد.

پاسخ به این سوال دغدغه بسیاری از متالهان و روشنفکران مسلمان را شکل داده است. اما آن چه که دیدگاه البوطی را از دیدگاه سایر متفکران متمایز می سازد تلاش برای ارائه پاسخ با استفاده از منابع درون دینی است.

در این تلاش علاوه بر ارائه بحث های نظری، به تناسب به سراغ احکام شرعی رفته و مصادیق، مورد بررسی قرار گرفته اند. برجستگی دیگر این اثر گستره وسیع تحت پوشش آن است و این ویژگی به آن خصوصیت منبعی اساسی در این مبحث را بخشیده است.

در مقدمه این کتاب مترجم به طور مبسوط به بررسی مفهوم مصلحت در گفتمان دینی شیعه می پردازد و در فصول شش گانه کتاب به بررسی مفاهیمی همچون تحلیل مفهومی مصلحت، شریعت و مصلحت، ضوابط مصلحت اسلامی، تعارض مصلحت با سایر اصول فقهی، مصالح مرسله، استصلاح و در نهایت به جمع بندی و تیجه گیری این مباحث می پردازد.

مترجم در مقدمه خویش می نویسد: مصلحت در گفتمان اسلامی به سه رویکرد متفاوت کلامی، فلسفی و فقهی مورد بررسی قرار داه است.

در رویکرد کلامی این مصلحت ناظر بر احکام الهی ماست و به این سوال پاسخ می دهد که آیا صدور احکام مبتنی بر مصلحت پیشینی ای بوده اند یا خیر.

در رویکرد فلسفی به مصلحت، عموما با عنوان حسن و قبح عقلی در گفتمان سیاسی اسلام از مصلحت یاد می کنند؛ و به تبع آن مواضع مکاتب اعتزالی و اشعری به ذهن متبادر می شود، از این منظر مصلحت در عالم اسلامی، سیری مشابه مصلحت در عالم غربی دارد.

« آیا در مقام استنباط قوانین شرع می توان مصلحت را به مثابه مرجعی معتبر - و یا مستقل - در نظر گرفت یا خیر ؟ » این سوال، محور اصلی رویکرد فقهی به مصلحت را شکل می دهد.

مهمترین ویژگی های مصلحت از دیدگاه غیر دینی، اسلام مصالح انسانی و شریعت اسلامی، رابطه تحمل مشقت با اجرای الهی، ضرورت پرداختن به ضوابط، عدم تعارض مصلحت با قرآن عدم تعارض مصلحت با سنت نبوی، عدم فوت مصلحتی مهمتر یا مساوی با آن تغییر احکام به سبب تغییر مقتضیات زمانی و مصلحت در فقه سنت، برخی از عناوین مهمترین بخش های این کتاب است.

خبرگزاری مهر