عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی گفت: جریانی از حدود بیست سال پیش با تفكرات سكولاری در كشور شكل گرفت كه عقلانیت زدایی از دین، سیاستزدایی و ترویج شكاكیت و ترویج دین بدون مسئولیت كه مد نظر سكولارها بود را گسترش دادند.
به گزارش فارس، حسن رحیمپور ازغدی عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی عصر دیروز دوشنبه در سومین گردهمایی دانشجویان فعال ایرانی خارج از كشور كه در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، طی سخنانی با موضوع «ادیان و رویكرد اجتماعی» با بیان اینكه سه سنخ تعریف از دین وجود دارد، اظهار داشت: سنخ اول تعریف دینداری مواجهه قشری، لفظی، شخصی و تاریخی به دین است. یعنی به هر چهار قید توجه شود كه این نوع نگاه در واقع به "نگاه متحجرانه به دین " شناخته میشود.
وی در ادامه گفت: سنخ دوم دینداری، نگاه اجتماعی و فراتاریخی به دین و توجه همزمان به لفظ و معنا است، به این معنا كه هم به بعد لفظی، تاریخی و ظاهری دین و هم به بعد باطنی، محتوایی و فراتاریخی دین توجه شود كه این نگاه مد نظر ما و نگاه درست است زیرا این نگاه هم كارآمد و هم حقانی بوده و هم از لحاظ محتوایی، حقیقت و قابل دفاع و هم از لحاظ عملی كارآمد است.
این استاد دانشگاه همچنین اضافه كرد: سنخ سوم دینداری در كشورهای غربی و كشورهایی كه تحت تاثیر غرب هستند و حتی در كشور ما نیز تحت نام نواندیشی دینی و روشنفكری دینی یا قرائت مدرن از دین و دین مدرن ترویج میشود كه در این نوع دینداری گاهی علیه نگاه قشری به دین، تحجر و جمود موضعگیری میكنند، اما در عمل به هیچ چیز رحم نكرده و نه تنها برای پوسته بلكه برای هسته دین هم چیزی باقی نمیگذارند و برای همه چیز تاریخ مصرف قائل هستند؛ در نهایت با این دید به دین چیزی از دین در دسترس نیست و به جز یك سری معنا و مفهوم مبهم از دین چیزی باقی نمیماند.
رحیم پور ازغدی در ادامه سخنانش با رد سنخ اول تعریف دین كه تعریف متحجرانه نامیده میشود، به مقایسه سنخ دوم و سوم پرداخت و ادامه داد: سنخ دوم و سوم از تعریف دین كه حائز اهمیت است، به دین شناسی دینی و سكولاری تقسیم میشود كه از دیدگاه سنخ دوم دینی یعنی استفاده از منابع دینی برای تعریف دین و ارائه تحلیل عقلانی از دین، با توجه به اینكه دین چه معنا و چه مفهومی دارد و تعریف سكولاری دین كه به اسم آكادمیك معروف است، برگرفته از متون غربی است.
وی در ادامه خاطرنشان كرد: شباهتهای دو نظریه موجود در مورد دین شامل تاثیر دین در معنادار كردن زندگی و تاثیرات آن در زندگی اجتماعی است.
این استاد دانشگاه در خصوص تفاوت دو نظریه بررسی دین از دیدگاه دینی و سكولار اظهار داشت: از دیدگاه تعریف دینی، دین مبتنی بر پذیرش نبوت است اما تعریف سكولار با رد نبوت، تشكیك در نبوت را مطرح میكند، در واقع دیدگاه دینی قوام دین را در وحی الهی میداند اما پدیده سكولارها در نپذیرفتن نبوت است و آنها بر این عقیدهاند كه وحی یا كاملا غلط است و یا مشكوك و با قطع نظر از وجود نبوت و وحی در مورد مسائل اجتماعی با توجه به دین سخن میگویند.
رحیمپور ازغدی با بیان اینكه سكولارها بر این عقیدهاند كه دین زباله تاریخی است ولی با استفاده از آن میتوان به مسائلی پرداخت، اضافه كرد: از دیدگاه آنها خدا، نبوت و معاد دروغ و پذیرفتن آن علمی نیست اما فواید دینداری قابل بحث است.
عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی در ادامه با بیان اینكه تعریف ما از دین از بالا به پایین و بر طبق نزول از خدا به بشر است، عنوان كرد: منشا دین خدا و نبوت است، لذا دین نازل میشود، در نتیجه مفاهیمی مثل عبودیت و تكلیف جزو اركان دین به شمار میروند، اما در معرفتشناسی سكولاری، دین مقولهای بشری است و از پایین به بالا میرود یعنی آنها بر این عقیدهاند كه خدا را بشر خلق كرده و فلسفه دین در شعبات مختلف در تمام سكولارها یك چیز مشترك دارد و آن این است كه دین مبدا بشری داشته و آگاهانه توسط بشر و یا به طور طبیعی كم كم متولد میشود و در طول تاریخ انبوه و تبدیل به دین شده است.
وی در بخش دیگری از سخنانش همچنین اظهار داشت: در دیدگاه مدرن نسبت به دین این مسئله وجود دارد كه بشر را خدا آفریده است، لذا در قرائت مدرن از دین مفاهیم عبودیت، تكلیف، شریعت و تسلیم در برابر خدا یا نیست و یا اگر هم هست، طبیعی و حاشیهای است.
رحیمپور ازغدی در ادامه با بیان اینكه سكولارها بعد از نظریهپردازی در خصوص دین به این مسئله پرداختند كه دین اگر ریشه الهی ندارد، پس ریشهاش در كجا است؟ تعدادی از نظریات متفكرین مغرب زمین سكولار را در خصوص دین تشریح كرد.
این استاد دانشگاه همچنین خاطرنشان كرد: چیزی حدود 50 تعریف سكولار از دین تا یك قرن پیش دستهبندی شد و هیچ كدام از تعریف سكولارها از دین ارتباطی بین دین الهی و نبوتی وجود ندارد و هر كدام به یكی از كاركردهای دین توجه كردند و منشا الهی دین را یا از آن عبور كرده و یا آن را نفی كردند كه این نوع دینداری طی دو و سه قرن در اروپا تئوریزه شد و در محیطهای آكادمیك مسائلی مربوط به آن تشریح و دلیل وجود آمدن آن در بنبست بودن مسیحیت بود.
وی با اشاره به دیدگاههای كانت و دیگر اندیشمندان غربی در خصوص دین و دینداری اظهار داشت: این تعریفها و دیدگاهها در غرب ایجاد و بعد وارد افكار عمومی شد و بعد از آن به كشورهای اسلامی از جمله ایران آمد و در داخل كشور افرادی به این نظریه كاملا سكولار اعتقاد پیدا كرده و بخشی از این مفاهیم به اسم روشنفكری دینی در جهان اسلام و ایران مطرح شد كه منشا كانتی و هگلی دارند.
رحیمپور ازغدی در ادامه سخنانش به تعدادی از تعریفهای اندیشمندان غربی و سكولار در خصوص دین پرداخت و اضافه كرد: بعضی از این تعریفها نه تنها غیردینی بلكه ضد دینی است و متاسفانه تعدادی از دینداران نیز این نظریهها را مطرح میكنند.
این استاد دانشگاه با بیان اینكه یكی از شاخصههای دین از دیدگاه سكولارها این است كه دین امری كاملا فردی است، تصریح كرد: برطبق این نظریه دیگر ابعاد دین و حفظ دین فقط یك بحث شخصی است و دیگر ابعاد آن تعطیل است و نیاز نیست كه منطقی هم باشد چون حساب دین با منطق جدا است اما بر طبق نظریات ما دین، مسئله مربوط به سود دنیا و شخصی نیست و تمام ابعاد زندگی بشری را شامل میشود.
وی در ادامه خاطرنشان كرد: جریانی از حدود بیست سال پیش با تفكرات سكولاری در كشور شكل گرفت كه عقلانیت زدایی از دین، سیاستزدایی و ترویج شكاكیت و ترویج دین بدون مسئولیت كه مدنظر سكولارها بود را گسترش دادند كه این نوع دین، دین شخصی و غیر مسئولانه است كه برخی از مختصات آن غیر معرفتی كردن دین، نسبی كردن معارف دین، تجربی كردن دین، شریعت زدایی از دین است و این همان چیزی است كه توسط امام خمینی(رة) به اسلام آمریكایی و انگلیسی نامیده شد كه در دهه گذشته جریانی با این تفكر در كشور تشكیل شد و حتی وارد حكومت نیز شدند و در تصمیمگیریها و سیاستها، فرهنگ و نظام آموزش عالی وارد شده و ممكن است باز هم وارد شوند.
رحیم پور ازغدی در بخشی دیگر از سخنانش با بیان اینكه تصور نكنیم كه امروز بشر به دو دسته دیندار و یا بدون دین تقسیم میشوند، اظهار داشت: امروز دسته سومی هم تشكیل شده كه دین را با نگاه روشنفكرانه تحت تاثیر مكاتب جامعشناسی غرب و شرق پذیرفته است كه این دیدگاهها نه دین است و نه ضد دین.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان تاكید كرد: سنخ اول دینشناسی یعنی نگاه متحجرانه به دین را و سنخ سوم یعنی نگاه سكولارانه به دین را ما قبول نداریم و سنخ دوم دینداری یعنی تعریف دین به وسیله منابع دینی ونگاه اجتهادی به دین را میپذیریم و قشر دانشجو و نخبه باید آگاه باشند كه نگاه سنخ سوم یعنی نگاه به سكولاری به دین بسیار خطرناك است.