به گزارش فارس، حسن رحیم‌پور ازغدی عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی عصر دیروز دوشنبه در سومین گردهمایی دانشجویان فعال ایرانی خارج از کشور که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، طی سخنانی با موضوع «ادیان و رویکرد اجتماعی» با بیان اینکه سه سنخ تعریف از دین وجود دارد، اظهار داشت: سنخ اول تعریف دین‌داری مواجهه قشری، لفظی، شخصی و تاریخی به دین است. یعنی به هر چهار قید توجه شود که این نوع نگاه در واقع به "نگاه متحجرانه به دین " شناخته می‌شود.

وی در ادامه گفت: سنخ دوم دینداری، نگاه اجتماعی و فراتاریخی به دین و توجه همزمان به لفظ و معنا است، به این معنا که هم به بعد لفظی، تاریخی و ظاهری دین و هم به بعد باطنی، محتوایی و فراتاریخی دین توجه شود که این نگاه مد نظر ما و نگاه درست است زیرا این نگاه هم کارآمد و هم حقانی بوده و هم از لحاظ محتوایی، حقیقت و قابل دفاع و هم از لحاظ عملی کارآمد است.

این استاد دانشگاه همچنین اضافه کرد: سنخ سوم دینداری در کشورهای غربی و کشورهایی که تحت تاثیر غرب هستند و حتی در کشور ما نیز تحت نام نواندیشی دینی و روشنفکری دینی یا قرائت مدرن از دین و دین مدرن ترویج می‌شود که در این نوع دینداری گاهی علیه نگاه قشری به دین، تحجر و جمود موضع‌گیری می‌کنند، اما در عمل به هیچ چیز رحم نکرده و نه تنها برای پوسته بلکه برای هسته دین هم چیزی باقی نمی‌گذارند و برای همه چیز تاریخ مصرف قائل هستند؛ در نهایت با این دید به دین چیزی از دین در دسترس نیست و به جز یک سری معنا و مفهوم مبهم از دین چیزی باقی نمی‌ماند.

رحیم پور ازغدی در ادامه سخنانش با رد سنخ اول تعریف دین که تعریف متحجرانه نامیده می‌شود، به مقایسه سنخ دوم و سوم پرداخت و ادامه داد: سنخ دوم و سوم از تعریف دین که حائز اهمیت است، به دین ‌شناسی دینی و سکولاری تقسیم می‌شود که از دیدگاه سنخ دوم دینی یعنی استفاده از منابع دینی برای تعریف دین و ارائه تحلیل عقلانی از دین، با توجه به اینکه دین چه معنا و چه مفهومی دارد و تعریف سکولاری دین که به اسم آکادمیک معروف است، برگرفته از متون غربی است.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: شباهت‌های دو نظریه موجود در مورد دین شامل تاثیر دین در معنادار کردن زندگی و تاثیرات آن در زندگی اجتماعی است.

این استاد دانشگاه در خصوص تفاوت دو نظریه بررسی دین از دیدگاه دینی و سکولار اظهار داشت: از دیدگاه تعریف دینی، دین مبتنی بر پذیرش نبوت است اما تعریف سکولار با رد نبوت، تشکیک در نبوت را مطرح می‌کند، در واقع دیدگاه دینی قوام دین را در وحی الهی می‌داند اما پدیده سکولارها در نپذیرفتن نبوت است و آن‌ها بر این عقیده‌اند که وحی یا کاملا غلط است و یا مشکوک و با قطع نظر از وجود نبوت و وحی در مورد مسائل اجتماعی با توجه به دین سخن می‌گویند.

رحیم‌پور ازغدی با بیان اینکه سکولارها بر این عقیده‌اند که دین زباله تاریخی است ولی با استفاده از آن می‌توان به مسائلی پرداخت، اضافه کرد: از دیدگاه آن‌ها خدا، نبوت و معاد دروغ و پذیرفتن آن علمی نیست اما فواید دینداری قابل بحث است.

عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی در ادامه با بیان اینکه تعریف ما از دین از بالا به پایین و بر طبق نزول از خدا به بشر است، عنوان کرد: منشا دین خدا و نبوت است، لذا دین نازل می‌شود، در نتیجه مفاهیمی مثل عبودیت و تکلیف جزو ارکان دین به شمار می‌روند، اما در معرفت‌شناسی سکولاری، دین مقوله‌ای بشری است و از پایین به بالا می‌رود یعنی آن‌ها بر این عقیده‌اند که خدا را بشر خلق کرده و فلسفه دین در شعبات مختلف در تمام سکولارها یک چیز مشترک دارد و آن این است که دین مبدا بشری داشته و آگاهانه توسط بشر و یا به طور طبیعی کم کم متولد می‌شود و در طول تاریخ انبوه و تبدیل به دین شده است.

وی در بخش دیگری از سخنانش همچنین اظهار داشت: در دیدگاه مدرن نسبت به دین این مسئله وجود دارد که بشر را خدا آفریده است، لذا در قرائت مدرن از دین مفاهیم عبودیت، تکلیف، شریعت و تسلیم در برابر خدا یا نیست و یا اگر هم هست، طبیعی و حاشیه‌ای است.

رحیم‌پور ازغدی در ادامه با بیان اینکه سکولارها بعد از نظریه‌پردازی در خصوص دین به این مسئله پرداختند که دین اگر ریشه الهی ندارد، پس ریشه‌اش در کجا است؟ تعدادی از نظریات متفکرین مغرب زمین سکولار را در خصوص دین تشریح کرد.

این استاد دانشگاه همچنین خاطرنشان کرد: چیزی حدود 50 تعریف سکولار از دین تا یک قرن پیش دسته‌بندی شد و هیچ کدام از تعریف سکولارها از دین ارتباطی بین دین الهی و نبوتی وجود ندارد و هر کدام به یکی از کارکردهای دین توجه کردند و منشا الهی دین را یا از آن عبور کرده و یا آن را نفی کردند که این نوع دینداری طی دو و سه قرن در اروپا تئوریزه شد و در محیط‌های آکادمیک مسائلی مربوط به آن تشریح و دلیل وجود آمدن آن در بن‌بست بودن مسیحیت بود.

وی با اشاره به دیدگاه‌های کانت و دیگر اندیشمندان غربی در خصوص دین و دینداری اظهار داشت: این تعریف‌ها و دیدگاه‌ها در غرب ایجاد و بعد وارد افکار عمومی شد و بعد از آن به کشورهای اسلامی از جمله ایران آمد و در داخل کشور افرادی به این نظریه کاملا سکولار اعتقاد پیدا کرده و بخشی از این مفاهیم به اسم روشنفکری دینی در جهان اسلام و ایران مطرح شد که منشا کانتی و هگلی دارند.

رحیم‌پور ازغدی در ادامه سخنانش به تعدادی از تعریف‌های اندیشمندان غربی و سکولار در خصوص دین پرداخت و اضافه کرد: بعضی از این تعریف‌ها نه تنها غیردینی بلکه ضد دینی است و متاسفانه تعدادی از دین‌داران نیز این نظریه‌ها را مطرح می‌کنند.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه یکی از شاخصه‌های دین از دیدگاه سکولارها این است که دین امری کاملا فردی است، تصریح کرد: برطبق این نظریه دیگر ابعاد دین و حفظ دین فقط یک بحث شخصی است و دیگر ابعاد آن تعطیل است و نیاز نیست که منطقی هم باشد چون حساب دین با منطق جدا است اما بر طبق نظریات ما دین، مسئله مربوط به سود دنیا و شخصی نیست و تمام ابعاد زندگی بشری را شامل می‌شود.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: جریانی از حدود بیست سال پیش با تفکرات سکولاری در کشور شکل گرفت که عقلانیت زدایی از دین، سیاست‌زدایی و ترویج شکاکیت و ترویج دین بدون مسئولیت که مدنظر سکولارها بود را گسترش دادند که این نوع دین، دین شخصی و غیر مسئولانه است که برخی از مختصات آن غیر معرفتی کردن دین، نسبی کردن معارف دین، تجربی کردن دین، شریعت زدایی از دین است و این همان چیزی است که توسط امام خمینی(رة) به اسلام آمریکایی و انگلیسی نامیده شد که در دهه گذشته جریانی با این تفکر در کشور تشکیل شد و حتی وارد حکومت نیز شدند و در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌ها، فرهنگ و نظام آموزش عالی وارد شده و ممکن است باز هم وارد شوند.

رحیم پور ازغدی در بخشی دیگر از سخنانش با بیان اینکه تصور نکنیم که امروز بشر به دو دسته دین‌دار و یا بدون دین تقسیم می‌شوند، اظهار داشت: امروز دسته سومی هم تشکیل شده که دین را با نگاه روشنفکرانه تحت تاثیر مکاتب جامع‌شناسی غرب و شرق پذیرفته است که این دیدگاه‌ها نه دین است و نه ضد دین.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان تاکید کرد: سنخ اول دین‌شناسی یعنی نگاه متحجرانه به دین را و سنخ سوم یعنی نگاه سکولارانه به دین را ما قبول نداریم و سنخ دوم دینداری یعنی تعریف دین به وسیله منابع دینی ونگاه اجتهادی به دین را می‌پذیریم و قشر دانشجو و نخبه باید آگاه باشند که نگاه سنخ سوم یعنی نگاه به سکولاری به دین بسیار خطرناک است.