پیش از مذاکرات
 
هرچند در عرصه داخلی انتشار نامه پراقبال مجلسیان در حمایت از افتتاح سایت فردو و هشدار به شش کشور غربی و برخی گزارشهای صدا و سیما از مردم و نمایندگان مجلس توانست فضای اتحاد و همدلی را به رخ بکشد. اماآن چه که بعد از مذاکرات به شدت جای خالی خودش را نشان داد: آماده نبودن اذهان و نبود فضاسازی مناسب درباره مفاد مذاکرات و محورهای مذاکرات بود.  هرچند در دفعات گذشته، وجود پیش خبرها و اعلام رسمی این مذاکرات اذهان را  برای این رخداد  آماده می ساخت .

اما این بار شوک رسانه ای شنبه پس از مذاکرات ناشی از همین ناگهانی بودن خبر، باعث به اشتباه افتادن و قفل شدن، چرخه تحلیلی و تبیینی دستگاه های رسانه ای شد.

 
حین سفر و انجام مذاکرات
 
حضور خبرنگار ایرانیِ خبرگزاری فارس در سفر و سرعت انتقال اخبار توسط ایشان به شدت جای تقدیر و تشکر دارد. ولی آن چه که تا حدودی کم رنگ بود، نداشتن اطلاعات و اخبار از درون جلسات و مفاد خبری برای پررنگ کردن محتوا و عدم پیگیری خط خبری مشخص بود. قدر مسلم خط خبری رسانه های خارجی در قبال این مذاکرات احصاء شده است لذا نداشتن جهت خط دهی خبری به نوع خبررسانی خبرگزاری های فارسی زبان در این مذاکرات محسوس بود.

متاسفانه پرس تی وی و العالم دو رسانه عربی و انگلیسی نیز چندان چشمه پرفروغی از خود نشان ندادند.

 نکته ای که باید دیپلماتهای ایرانی به شدت بدان توجه کنند، توجه مکفی به رسانه خودی است. رسانه برای اینکه مخاطب خود را اقناع و ارضاء خبری کند، باید بیشترین و بهترین خبررسانی را از سوژه خبری داشته باشد. لذا رابطه خبرگزاریها و دیپلمات ها باید یک رابطه دو طرفه باشد.  لذا لازم بود نیاز بود دکتر جلیلی و یا دیگر مقامات برای فضای خارجی اولین مصاحبه های تفصیلی خود را  به جای اشپیگل با شبکه های پرس تی وی و العالم انجام می دادند.

گام بعدی وارد کردن شبکه های جدید به گردونه خبررسانی از ایران است. همان طور که در گفتگوها حضور کشورهای جدید باعث باز شدن فضای بیشتر می شود. گفتگو با رسانه هایی مانند الجزیره انگلیسی یا شبکه های فرانسوی و آلمانی رسانه های آمریکایی و انگلیسی را به دنباله روی خبری و رقابت خبری درونی می کشاند.

متاسفانه باید گفت علی رغم حضور خبرنگار ایرانی در مذاکرات ، خبرهای دیدار و مذاکرات هیات ایرانی و آمریکایی اولین بار از طریق فاکس نیوز در داخل مخابره شده است. در صورتی هیات ایرانی می توانست با اعلام خبر به صورت تنظیم شده به رسانه های خودی مدیریت خبر را به عهده بگیرد.

سرعت صحت و حجم بالای  خبری در هر رسانه ای می تواند باعث بالارفتن میزان اعتماد مخاطب بدان شود. مقامات ایرانی باید برای رسانه های خودی خوراک خوب و سریع تهیه کنند تا قدرت رقابت با رقیب خارجی برای خبرگزاری های خودی فراهم شود.
 
بعد از مذاکرات

 صورت بندی حرکت رسانه ای در صدا و سیما و مطبوعات در به رخ کشیدن حضور مبتکرانه هیات ایرانی در مذاکرات ژنو بی سابقه و قابل تقدیر بود. گزارش های تفصیلی صدا و سیما و ارتباط های مستقیمی که با ژنو برقرار می شود جای تحسین داشت. مصاحبه های دکتر جلیلی در فرودگاه و دکتر باقری در گفتگو با شبکه دو سیما مطالب و اخبار جدیدی را به مشتاقان هدیه کرد، اما تاخیر زمانی باعث پر شدن فضای خبری از اخبار غیر شده بود. از سوی دیگر خُرد کردن خبر خود تکنیکی است که باعث می شود اخبار مهم در انبوه یک خبر یا یک گفتگو و یا یک نشست گم نشود.

شایسته این بود که این رپرتاژ خبری قبلیِ پرحجم و هدف دار در داخل با یکسری اخبار و اطلاعات و تبیین های جزئی و موردی البته با رعایت اصول امنیتی می بود.

آن چیزی که دکتر جلیلی بعد از سفر در تفکیک کرد، خواسته پزشکی ایران و آن چه در نطنز ادامه دارد، نکته ای است که در مورد آن روشنگری کافی صورت نگرفته است. مردم در داخل انتظار دارند اخبار تفصیلی خود را حداقل در همان حدی که رسانه های فارسی زبان خارجی بیان می کنند نفیا و اثباتا از رسانه های داخلی بشنوند. وقتی خبر مذاکره با آمریکا به صراحت در خارج و داخل نقل می شود، تایید ضمنی این مذاکرات، اعتبار و مرجعیت خبری را به خارج از مرز ها منتقل می کند. موفقیت هیات ایرانی در مذاکرات با خبر ناگهانی مذاکرات در هاله ای از ابهام خوشحال کننده فرو رفته است.

به نظر می رسد آن چه اکنون می تواند کمبودها و ضعف های قبلی را به نقاط درخشان و قوت قبلی اضافه کند، حرکت در مسیر شفاف سازی مذاکرات گذشته و آینده است. معمولا در نشست های دیپلماتیک حواشی مهمتر از متنی وجود دارد که در اخبار رسمی کمتر بدانها پرداخته می شود. لذا جا دارد چند خطی از این سطور که چیرگی ایران در مذاکرات را مشخص می کند گفته شود. همان طور که دبیر شورای امنیت کشورمان گفتند، برخی موارد از دستور گفتگوها خارج شده است، یعنی قبلا بوده و امروز نیست. قطعا پیشرفت و حضور مقتدرانه نسل پرورده انقلاب در این مذاکرات این پیروزی ها را برای جمهوری اسلامی بدست آورده است، لازم است اطلاع رسانی خوبی در این زمینه بشود. این نکته آن جایی اهمیت پیدا می کند که بسیاری از رسانه های عربی و غربی و حامیان داخلی آنها مزورانه ایران را به عقب نشینی و گفتگو در باب حق مسلم ایرانی ها متهم می کنند.
 

چرایی مذاکره هیات ایرانی با هیات آمریکایی هنوز مبهم و نامعلوم است. در این فضا هر گونه تحلیل و خوراک خبری از سوی رسانه های بیگانه منتشر شود، خلع سلاح دوستان و یاران رسانه ای انقلاب خواهد بود. در صورتی که قطعا در پشت هر حرکت هوشمندانه انقلاب تحلیل ها و اندیشه هایی وجود دارد که مبتنی بر آن عمل می شود. از سوی دیگر برخی تسلیم طلبان هستند که در تلاش برای لکه دار کردن حرکت اصولگرایانه نظام هستند، آنهایی که سالهاست سنگ مذاکره را ملتمسانه ناله می کردند و امروز نظام را به تسلیم و منفعت طلبی اصولگرایی در مذاکره با آمریکا متهم می کنند
 
باز کردن مسئله غنی سازی بالای بیست درصد و ورود کشور ثالث  نیاز به اطلاع رسانی دارد. مخصوصا اینکه روسیه یک طرف ماجراست و این مسئله می تواند برای اتهام انفعال ایران در برابر روسیه بهانه سازی کند.
 
مسئله تکلیف تحریم های جدید و قدیم نکته ای است که نباید ناگفته و سربسته بماند. همان طور که بر آگاهان پوشیده نیست در این دور مذاکرات هیچ اسمی از تحریم برده نشده است. در حالیکه تا یک هفته قبل و در ایام اجلاس عمومی سازمان ملل کوس رسانه های جهان در اعمال تحریم های جدید به سختی نواخته می شود.

النهایه آنکه، هر نکته ای که از سوی خودی ها مبهم بماند، خوراک بسیار و طعمه آماده ای است برای مهندسین جنگ روانی تا در آن خط تبلیغاتی خود را در آن القا کنند مانند این خط خبری که:" ایران طی یکسری عقب نشینی از ترس تحریم ها و به دلیل ضعف درونی، تعهداتی را به جامعه بین المللی داده است."

در پایان تذکر این مطلب مفید است که در طی این مسیر ،سلاح بصیرت و هوشیاری لازم و نصرت الهی قریب است.