درآمد: 

 در قسمت اول مقاله به تبیین واکنش روزنامه‌های بین‌المللی به حوادث ایران پرداختیم. در این قسمت به صورت مصداقی و مشخص، حوادث ایران را در این روزنامه‌ها پی‌گیری می‌کنیم.

 دغدغه‌ی اصلی نویسنده در این نوشتار، بررسی موضع‌گیری برخی رسانه‌های جهانی در قبال حوادث پس از انتخابات ایران است. در این مسیر، ابتدا 6 نشریه‌ی مهم بین‌المللی انتخاب شده است. نیمی از این نشریات، انگلیسی‌زبان و نیمی دیگر به زبان عربی منتشر می‌شوند. این نشریات، لزوما بیانگر همه‌ی دیدگاه‌های موجود در عرصه‌ی رسانه‌های بین‌الملل نیستند اما مؤلف، با بررسی حدود 20 عنوان نشریه، به این نتیجه رسیده که این نشریات نمایندگان مناسبی برای بیان کلیتی از دیدگاه‌های رسانه‌های نوشتاری دنیا است.


این 6 نشریه در مورد حوادث ایران مطالب مختلفی را بیان کرده و از زاویه‌های گوناگون به تحلیل این اتفاقات پرداخته‌اند. ایده‌ی کلی این مقالات بجز موارد بسیار اندک، القای این نکته است که جمهوری اسلامی با اعتراضات گسترده‌ی توده‌ی مردم مواجه شده است و این وضعیت آینده‌ی نظام سیاسی ایران را تهدید می‌کند. قریب به اتفاق این مقالات به تضعیف جمهوری اسلامی بر اثر این حوادث اعتقاد دارند و برخی از آنها حتی از سقوط نظام، در آینده‌ای نزدیک خبر می‌دهند.

برای جلوگیری از تکرار و اطاله‌ی کلام، 6 مقاله از این 6 نشریه انتخاب شده‌اند که از نظرگاه‌های متفاوت به حوادث ایران نگریسته‌اند. سعی شده است که ترجمه‌ی عبارات به کار رفته در این مقالات، عینا منعکس شود تا تحریفی در نوشته‌های این نشریات صورت نگیرد و منظور نویسندگان به درستی منتقل شود.


این شش مقاله را می‌توان شش زاویه‌ی نگاه رسانه‌های جهانی به حوادث ایران دانست. این تحقیق در صدد نقد این مقالات نیست که این امر به نوشته‌ای جداگانه نیازمند است. البته برخی ادعاها و تحلیل‌های مطرح شده در این روزنامه‌ها به قدری برای خواننده‌ی ایرانی عجیب و مضحک است که نیازی به نقد ندارد. به هر حال نگاهی گذرا به این مقالات خالی از لطف نخواهد بود.

 

1- روزنامه الاهرام:


 

روزنامه الاهرام در 27 سپتامبر 1875 بنیانگذاری شد و نخستین شماره آن در اوت 1876 منتشر شد و از این‌رو قدیمی‌ترین روزنامه جهان عرب و جهان سوم و یکی از قدیمی‌ترین روزنامه های جهان به شمار می‌رود.
در روزگار جمال عبدالناصر حسین هیکل که به نامبرده نزدیک بود سردبیری  آن را به عهده گرفت و از سال 1960 عملا به صورت ارگان رسمی دولت مصر درآمد و به راستی هم در اوج جنبش ناسیونالیست  عرب و جنگهای اعراب  و اسرائیل روزنامه همه عرب‌ها بود. هر چند هیکل در سال 1974 از سردبیری آن کناره گرفت اما امروز وزن و اعتباری دارد میراث همان روزگار است.
با همه محدودیت‌های موجود در مصر این روزنامه بازتاب‌کننده دیدگاه‌های  برجسته‌ترین روشنفکران عرب و مصر است و از فضای نسبتا بازی برخوردار است. با شخصیتهای برجسته عرب مصاحبه دارد و آنان نیز از مصاحبه با آن استقبال می کنند.
گستره توزیع آن فراتر از مصر است و خوانندگان  فراوانی  را به خود جلب کرده است ولی توش و توان سابق خود را ندارد.
سایت اینترنتی روزنامه الاهرام : www.ahram.com 

 

 
تغییر به وجود آمده در ایران
مقاله‌ای از سردبیر روزنامه‌ی الاهرام

 

http://www.ahram.org.eg/archive/Index.asp?CurFN=MKAL2.HTM&DID=9996
• در ایران هرگز انتخابات آزاد وجود نداشته است و ولی فقیه (امام) خمینی و (آیت‌الله)خامنه‌ای ابتدا رئیس جمهور را انتخاب می‌کردند و بعد مردم به صورت تشریفاتی پای صندوق رأی می رفتند.
• البته کسانی که میخواهند وجهه ایران را مطلوب نشان دهند می‌گویند که در ایران انتخابات آزاد برقرار است. به این افراد می‌گوییم شبها به بامهای تهران نگاه کنند و فریاد اعتراض به دیکتاتوری ولایت فقیه را بشنوند.
• احمدی‌نژاد انتخاب مردم نبود. اینکه آیا ملت قوی ایران میتوانند بر ولی فقیه و سپاه و بسیج غالب شوند یا نه به گذر زمان بستگی دارد و مسألهای داخلی است
•  اما آنچه ما می گوییم این است که ایران باید از این انتفاضه درس بگیرد و با دخالتهای خود منافع امت عربی را به خطر نیندازد و  پیش از اینکه با طوفان از پای درآید رفتار خود را تغییر دهد.

 

 روزنامه‌ی الاهرام مانند دیگر روزنامه‌های عربی ترس خود را از گسترش تفکر انقلاب اسلامی به نمایش گذاشته است. صدور انقلاب یکی از نگرانی‌های اصلی اعراب در مورد انقلاب اسلامی است. ترس از این وضعیت از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشته است و این مقاله و سایر مقالات مشابه نشان می‌دهد که این ترس کاهش نیافته است. بزرگترین ترس سران عرب این است که صبح در خیابانهای کشور خود مردم را ببینند که خواهان انقلاب اسلامی و حاکم شدن اسلام در کشورشان هستند.
در واقع پیام و زاویه‌ی دید این مقاله این است که:


«ایران نمی‌تواند از نظر سیاسی الگوی مناسبی برای کشورهای عربی باشد»

 

 

 2- روزنامه السفیر
 

در مارس 1974 به عنوان یک روزنامه سیاسی آغاز به انتشار کرد. خود را صدای بی صدایان میخواند و شعار آن چنین است:
روزنامه لبنان در جهان عرب و روزنامه جهان عرب در لبنان.
سردبیر آن «طلان سلمان» است و مدت زیادی سردبیری آن را به عهده دارد.
در آغاز با گروهی از روزنامه نویسان ناسیونالیست و چپ‌گرا آغاز به کار کرد و سه رویکرد فکری فلسطینی، لیبیایی و کمونیست بر آن حکمفرما بودند. ولی اکنون یک روزنامه ناسیونالیست با گرایش کم‌رنگی به چپ است. با افت جنبش قومی عربی که معمولا انگی هم بر خود داشت از توش و توان این روزنامه کاسته شد. طیف نویسندگان آن بازتاب‌دهنده ساختار اجتماعی و مذهبی لبنان است. روزنامه به مقالات تحلیلی قوی خود معروفیت دارد و می‌توان گفت یکی از نیرومندترین روزنامه‌های عرب است که در درون  یک کشور عرب منتشر میشود و گستره توزیعی لبنانی و عربی دارد.
سایت آن در اینترنت: www.assafir.com

 

 

از بین رفتن هلال
نویسنده: ساطع نور الدین

(روزنامه‌ی السفیر: 18/06/2009 غیاب‌الهلال)


• آنچه انتخابات ایران آشکار کرد باطل شدن کابوسی بود که برخی از سران عرب در مورد تشکیل امپراطوری شیعی فارسی داشتند. این هلال شیعی از ایران تا جنوب لبنان تصور می‌شد.
• این بحران اخیر را در رقابت محافظه کاران و اصلاح طلبان ایرانی خلاصه نکنیم و ابعاد آن را کوچک نشماریم. این بحران برای ایران همانقدر خطرناک محسوب میشود که جنگ اول خلیج (فارس) برای دولت عراق تهدید کننده بود.
ساطع نورالدین از روزنامه‌نگاران با سابقه‌ی این نشریه می‌باشد و مدت زیادی را در ایران به سر برده است. او در ایام آشوبهای تهران، تحلیل‌های زیادی از اتفاقات و درگیری‌ها به لبنان مخابره کرد. این مقاله یکی از چند ده مقاله‌ی او درباره‌ی این موضوع است که در این روزنامه به چاپ رسیده است. 

در این مقاله به ترس دوم اعراب از ایران اشاره دارد. انقلاب اسلامی ایران موجب احیاء تشیع در جهان شد و علاقه‌مندان زیادی در کشورهای عربی را به خود جذب نمود. یکی از ترسهای عمده‌ی سیاستمداران و نخبگان دینی جهان عرب این است که شیعیان با کمک ایران قدرتمند شوند و با ایدئولوژی انقلابی که دارند، حکومت‌های سنی عرب را مورد تهدید قرار دهند. این وحشت روز به روز در حکومت‌های عربی شدت گرفته است و موفقیت‌های حزب‌الله در لبنان در سال‌های اخیر به این ترس دامن زده است. برخوردهای خشن با شیعیان در یمن و عربستان و پاکستان که به شدت در حال افزایش است، واکنش حکومت‌های متعصب عربی به قدرت یافتن شیعیان می‌باشد.
نویسنده در صدد بیان این مطلب است که :
«حوادث اخیر به قدری ایران را ضعیف و مشغول نموده است که امکان تشکیل اتحاد قدرتمندی از شیعیان در منطقه از میان رفته است.»
دلداری به سران کشورهای عرب و ناامید کردن شیعیان منطقه را می‌توان از اهداف این مقاله شمرد.

 

 

 

 3- روزنامه‌ی الشرق‌الاوسط

 

 

روزنامه الشرق الوسط، از انتشارات "الشرکه السعودیه للابحثات و التسویق" در عربستان سعودی است. موسسه یاد شده شماری چشم‌گیر از مجلات و روزنامه‌های معروف در زمینه‌های گوناگون منتشر می‌کند. الشرق الوسط در سال 1978 توسط «هشام علی حافظ» و «محمد علی حافظ» در لندن بنیان‌گذاری شد. در بیش از ده پایتخت جهان و خاورمیانه چاپ می‌شود.
از مهمترین نشریات عرب زبان است که لایه بالای فرهیختگان جهان عرب مخاطب آن به شمار می‌رود و برجسته‌ترین روزنامه‌نویسان عرب زبان و شماری از نویسندگان معروف غیر عرب با آن همکاری دارند. در حد یک روزنامه معتبر به رویدادها و مسائل ایران می‌پردازد ولی بیشتر تحلیل‌های آن در رابطه با ایران نوشته نویسندگان ایرانی مهاجر یا نویسندگان عرب ناسیونالیست تندرو است.
به عنوان مثال علیرضا نوری‌زاد از فعالان ضد انقلاب خارج از کشور از نویسندگان ثابت این روزنامه است.
پایگاه این نشریه در اینترنت: www.asharqalawsat.com

 



 
آنچه با نوار کاست آمده .... آیا با موبایل خواهد رفت؟
نویسنده: مأمون فندی

 

(جاءت على الکاسیت.. فهل تذهب بالموبایل؟ الاثنیـن 28 جمـادى الثانى 1430 هـ 22 یونیو 2009 العدد 11164)


• انقلاب ایران توسط کاستهای سخنرانی امام خمینی گسترش یافت و منجر به سقوط شاه شد. امروز تظاهرکنندگان از موبایل استفاده می‌کنند تا پیام خود را به تمام جهان برسانند. سران انقلاب که متعلق به نسل ماقبل از اینترنت هستند توان مقابله با این پدیده را ندارند.
•  جوانان امروز ایران مشروعیت حکومت را نمی‌پذیرند و این رهبر ایران را به وحشت انداخته است. ایران امروز مانند عراق و لبنان دولت موازی دارد و تهران مانند بیروت که میان نصرالله و سعد حریری تقسیم شده بود میان رهبر ایران و موسوی تقسیم شده است.
• بیشتر ایرانیان اعتماد خود را به نظام ولایت فقیه و به رسانه های دولتی از دست داده‌اند و به همین دلیل به موبایل روی آورده‌اند. همانطور که (امام) خمینی به منظور نامشروع نشان دادن رسانه‌های دولتی شاه از نوار استفاده کرد.

 

این مقاله به مقایسه‌ی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 و  آشوبهای اخیر تهران می‌پردازد. محور مقایسه‌ی میان این دو رخداد، مشروعیت زدایی از دولت حاکم و تشکیل «دولت در دولت» است. نشانه‌ی این امر شکل‌گیری شبکه‌های اطلاع‌رسانی غیر رسمی فراگیر است که در زمان انقلاب از نوارهای کاست استفاده می‌شد و در این آشوبها از موبایل بهره گرفته می‌شود. پیام اصلی این مقاله عبارت است از:
«در ایران انقلابی دوباره در راه است. نسل جدید ایران ارزشهای و آرمان‌های انقلاب 1357 را قبول ندارند.» و بنابراین نتیجه می‌توان گرفت که لزومی ندارد کشورهای عربی راه اشتباه ایران را طی کنند و دست به یک انقلاب اسلامی بزنند.

 

  

4- روزنامه‌ی نیویورک تایمز

 

 

نیویورک تایمز روزنامه مشهور آمریکایی است که مرکز آن در نیویورک قرار دارد و هر روزه به طور هم‌زمان در آمریکا و در دیگر نقاط جهان، چاپ و منتشر می‌شود. روزنامه نیورک تایمز متعلق به کمپانی نیویورک تایمز است که مالک پانزده روزنامه بین‌المللی دیگر از جمله روزنامه هرالد تریبون بین‌المللی و بوستون گلوب نیز هست.
اعتبار و نفوذ روزنامه نیویورک تایمز به حدی است که از آن به عنوان «منبع ملی» یاد می‌شود. منبع ملی به روزنامه‌هایی اطلاق می‌شوند که در کتاب‌ها و نوشتارها، از بایگانی ایشان به عنوان مدرک و یادکرد منابع تاریخی یاد می‌شوند.

روزنامه نیویورک تایمز در سال ۱۸۵۱ میلادی در شهر نیویورک در ایالات متحده آمریکا آغاز به کار کرد و تاکنون موفق به دریافت بیش از ۹۵ جایزه پولیتزر (معتبرترین جایزه روزنامه‌نگاری) در دنیا شده‌است که از این لحاظ در میان دیگر روزنامه‌های جهان رکورددار محسوب می‌شود. 
 
ایران: تلاش در کف خیابانها
  •  در جریان انتخابات و حوادث پس از آن بسیاری از علما، از احمدی نژاد و آیت‌الله خامنه‌ای حمایت نکردند.
  •  دو تن از بزرگان قم آیت‌الله امینی تظاهرکنندگان را به جای اغتشاشگران، «مردم» خوانده و آیت‌الله مکارم خواستار اجماع ملی شده است. اما احمدی نژاد و آیت الله خامنه‌ای ابزارهای کنترل زیادی اعم از پلیس و قضات و ... در کشور را در دست دارند
  •  میرحسین موسوی گفته بود اگر تقلب شود و آزادیها سلب شود این گفته دشمنان ایران به اثبات میرسد که اسلام و دموکراسی قابل جمع نیستند
  •  برای فهم ریشه درگیریهای ایران باید به این موضوع توجه کنیم که آیت‌الله خمینی جمهوری اسلامی را بر دو پایه بنا کرد:  اسلام (با استفاده از یک نظریه قدیمی به نام ولایت فقیه ) و جمهوریت. از همان ابتدا بسیاری جمع این دو مفهوم را مشکل‌ساز میدانستند.
  •  بعد از فوت آیت‌الله خمینی، اکبر هاشمی رفسنجانی بر اداره کشور بدون یک فرد به عنوان رهبر مقتدر تأکید داشت.

  •  خاتمی یک روحانی میانه رو بود که با موانعی که روحانیون تندرو بر سر راه او قرار دادند به نتیجه‌ی دلخواه نرسید و احمدی نژاد در سال 2005 به قدرت رسید. او در بدو ریاست جمهوری در یک حرکت معنادار دست آیت‌الله خامنه‌ای را بوسید 

     

این مقاله، سعی می‌کند حوادث پس از انتخابات ایران را نشانه‌ی ناکارآمدی نظریه‌ی ولایت فقیه و امتناع شکل‌گیری نظامی اسلامی که مردم در آن نقش داشته باشند بداند. تصوری که غرب از جمهوری اسلامی دارد نظامی متساهل‌تر و مردمسالارتر از نظام‌های عربی و مخصوصا سعودی است. اما نویسنده با نقل قولها و شاهد آوردن مواردی نسبتا بی‌ربط، سعی می‌کند با لطائف‌الحیل به مخاطب بقبولاند اشکال جمهوری اسلامی در اسلامی بودن آن است. این مقاله در پی اثبات این گفته است که:

«امکان جمع دموکراسی و اسلام وجود ندارد.»

 

 

 

 

5- روزنامه‌ی گاردین

 

 

 

گاردین روزنامه مشهور و معتبر بریتانیایی است که از سال ۱۸۲۱ میلادی منتشر می‌شود. مرکز روزنامه گاردین در شهر لندن قرار دارد.

 

ایران: رژیمی برعلیه تغییرات

 http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/jun/20/editorial-iran-regime-khamenei

  •   شاه 30 سال پیش سعی کرد با پول و سرکوب مردم، قدرت خود را حفظ کند اما نتوانست و به تاریخ پیوست. رژیم ایران فعلا از این مسیر دور است اما ممکن است روحانیون عالیرتبه جمهوری اسلامی در نهایت به این سرنوشت دچار شوند
  •   اگر موسوی کنار بکشد و به آیت‌الله خامنه‌ای تسلیم شود طرفداران او نخواهند پذیرفت. آنها خواهان یک تغییر عمیق هستند.
  •   ایرانیان خواهان یک انقلاب جدید نیستند بلکه میخواهند جمهوری اسلامی را وادار به پاسخگویی نمایند. در حال حاضر اینگونه است و معلوم نیست که در آینده مردم به اصلاحات جزئی قانع شوند.

 

تحلیل مقاله این است که اعتراضات در ایران جدی است و مردم خواهان «یک تغییر عمیق» هستند. البته نویسنده اذعان دارد که اعتراضات و شرایط حاضر، به گونه‌ای نیست که نظام جمهوری اسلامی را حتی در آینده‌ای نزدیک ساقط نماید.
کاملا مشخص است که این مقاله از حد تحلیل پا را فرا تر نهاده و به تجویز پرداخته است. مثلا اینکه مصالحه‌ی موسوی با جمهوری اسلامی، موجب طرد او از سوی هواداران می‌شود. و اینکه مردم ایران در آینده  دیگر اصلاحات جزئی را نخواهند پذیرفت و...
اگرچه این تحلیلِ شبه تجویز، ظاهرا خطاب به مردم ایران نوشته شده، اما مشخص است که اکثر قریب به اتفاق خواننده‌های این روزنامه ایرانی نیستند. اما خوانندگان غربی این روزنامه بیش از پیش نسبت به جمهوری اسلامی بدبین می‌شوند و قانع می‌شوند بهتر از لیبرال کاپیتالیسم نمی‌توان الگویی یافت.

پیام اصلی این مقاله این است که :«بحران در جمهوری اسلامی جدی است و در آینده این بحران ادامه خواهد یافت تا جایی که به نابودی کامل جمهوری اسلامی بینجامد.»

 

 

 

 

6- روزنامه‌ی لس آنجلس تایمز

 

 

لوس‌آنجلس تایمزهمینطور با نام اِل‌اِی تایمز( LA Times)  نیز شناخته می‌شود روزنامه‌ای می‌باشد که در لوس‌آنجلس، کالیفرنیا منتشر می‌شود و در قسمت غربی ایالات متحده آمریکا توزیع می‌شود. این روزنامه دومین روزنامه بزرگ مناطق شهری و چهارمین روزنامه از نظر گسترده‌گی توزیع در آمریکا است.

 
کج‌فهمی آشوبهای ایران
  •   اتفاقی که در ایران افتاد از سوی رسانه ها و سیاستمداران غربی بد فهم شد. این حوادث نه یک انقلاب رنگی مانند اروپای شرقی است و نه میرحسین موسوی ادعای رهبری یک جنبش لیبرال غربی بر علیه اصول انقلاب را دارد. اگرچه میان طرفداران او دشمنان انقلاب وجود دارند.
  •  این کشمکس قدرت میان پاسداران پیر انقلاب 1979 است. هاشمی رفسنجانی و خاتمی در این جبهه قرار دارند. موقعیت و ثروت شخصی این روحانیون عالیرتبه مورد تهاجم احمدی‌نژاد قرار گرفته است. بنابراین خاتمی و هاشمی به موسوی کمک کردند تا در برابر احمدی نژاد بایستد.
  •  موسوی وظیفه‌ی خود را بازگرداندن انقلاب به مسیر اصلی اعلام کرده است و این پیام در رسانه های عرب بازتاب یافته است. اما گویا غرب امیدوار است و میخواهد چیز دیگری بشنود: انقلاب رنگی مانند اوکراین و گرجستان.
  •  برخلاف آنچه رسانه‌های غرب تصور میکنند احمدی نژاد مدافع روحانیون عالیرتبه نیست. بلکه او ثروت اندوزی و منفعت محوری این روحانیون را به چالش کشیده است. موسوی به منافع این روحانیون نزدیکتر است و با آنها هم‌پیمان است.
  •  این اتفاقات تلاشی برای اداره آینده انقلاب و ایران است که دو گروه کاملا متفاوت در آن درگیر هستند. رفسنجانی در 4 جولای هشدار تلویحی داده بود که هر اقدامی از سوی مخالفین خود را نادیده نخواهد گرفت و عواقب آن، متوجه بالاترین سطح سیستم خواهد شد. 
  •  در نهایت باید گفت که برخلاف تصور غرب این موضوع انقلاب را به خطر نمیاندازد و به انزوای موسوی و طرفدارانش و پاکسازی سیستم از پاسداران پیر می‌انجامد.

 

این مقاله شاید تنها مقاله‌ای باشد که در یک روزنامه‌ی معتبر آمریکایی به چاپ رسیده و رویکری متفاوت با بقیه‌ی رسانه‌های غربی را به نمایش گذارده است. تحلیل‌های این مقاله از اطلاعات بالای نویسنده حکایت دارد.

نویسنده آلستر کروک، کارمند بازنشسته سازمان جاسوسی بریتانیا و مشاور خاویر سولانا در امور خاورمیانه از سال 1997 تا 2003 می‌باشد. وی از نزدیک با گروه‌های اسلامی فلسطینی به خصوص حماس مذاکره داشته است. در حال حاضر در بیروت به سر می‌برد.

 

سابقه نویسنده موجب شده است که تحلیل‌های این مقاله تا حد زیادی صحیح به نظر برسد و گذشت زمان بخشی از ادعاهای او را در مورد افزایش قدرت احمدی‌نژاد پس از این حوادث به اثبات برساند.

پیام این مقاله این است که : «وضعیت حاضر، جنگ بر سر آینده‌ی انقلاب است و به اعتقاد نویسنده این جنگ به حذف رقبای فاسد احمدی‌نژاد می‌انجامد.»