مرکز اسناد انقلاب اسلامی

در روز 2 اردیبهشت 1358، از همان زمان که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با هدف «پاسداری از انقلاب اسلامی در ایران و گسترش آن مبتنی بر ایدئولوژی اسلام اصیل و اجرای خواسته‌های جمهوری اسلامی» رسما اعلام موجودیت کرد، دیدگاه معنوی بر نگاه مادی غلبه داشت، به طوری که اعضای سپاه بدون چشم‌داشت مادی به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمدند؛ موضوعی که در اکثر روایت‌ها و خاطرات، به خوبی قابل لمس است. بی‌توجهی به مال دنیا، ساده‌زیستی، حساسیت نسبت به استفاده از اموال بیت‌المال، عدم سوءاستفاده از موقعیت و جایگاه، ولایت‌مداری، تواضع و فروتنی و ... از ارزش‌های راهبردی حاکم بر رفتار اعضاء و فرماندهان این نهاد انقلابی بوده است.
انعکاس مسیر پرافتخار گذشته در راه پرامید آینده
صفحات تاریخ پرافتخار جنگ تحمیلی مالامال از مجاهدت‌های غرورآفرین جوانان ایران است. خلاقیت‌ها و ابتکار عمل‌هایی که با تکیه بر توان داخلی توسط جوانان رزمنده ایرانی رقم خورد در تاریخ جنگ‌های نظامی جهان کم‌نظیر بود، به‌طوری که بن‌بست‌های بزرگی را از سر راه برداشت. همین حماسه‌سازی‌های جوانان در میدان نبرد بود که باعث شد امام خمینی نیز در مقام تمجید از عملکرد غرورآفرین آنان تاکید کنند: «این جوان‌های ما که الان در سرتاسر کشور به جنگ می‌روند و در‏‎‎‏جبهه‌ها آن‌طور حماسه‌ها می‌آفرینند، تا این جوان‌ها هستند و ‏‎‎‏ان شاءالله هستند نمی‌تواند کسی به این مملکت صدمه وارد‏‎‎‏کند.» از این رو اعتماد به نسل جوان، تجربه‌ای است که انعکاس آن را در مسیر پرافتخار گذشته می‌توان دید. اقدامات عملی و تأکیدات علنی رهبر انقلاب نیز به روشنی مشخص‌کننده مسیر اجرایی این مهم برای امروز و فرداست؛ روش اجرایی این موضوع در گام دوم انقلاب، خطی علنی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی آن را ترسیم کرده‌اند.
انقلاب اسلامی ایران، ارزش‌های اسلامی و اخلاقی را نه تنها در سطح زندگی عموم مردم، بلکه در میان نخبگان و کارگزاران نظام اسلامی نهادینه کرد. چه اینکه در سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی که از آن به دهه 60 یاد می‌شود، این ارزش‌ها در بالاترین جایگاه خود قرار داشته و اهتمام بسیاری از مسئولان در عرصه‌های سیاسی، نظامی و فرهنگی به این سبک زندگی بیش از پیش به چشم می‌خورد. شهید سپهبد صیاد شیرازی یکی از مسئولان نظامی و از فرماندهان دوران دفاع مقدس است که ارزش‌های دهه شصت به خوبی در رفتار و منش وی نمایان بود.ساده زیستی، حساسیت در استفاده از بیت‌المال، ولایت‌مداری، بندگی خالصانه، تواضع و فروتنی از جمله ویژگی‌های بارز شخصیتی چون شهید صیاد شیرزای بود.
بازنشر
به شهادت تاریخ، دولت امریکا نقش بارزی در مدیریت تروریسم در جهان دارد به طوری که امروز نقش این دولت در عملیات تروریستی در ایران کاملا عیان شده است. نقش امریکا در عملیات تروریستی گروهک فرقان، حمایت این دولت از عملیات‌ تروریستی سازمان منافقین و ردپای سازمان سیا در ترور شهدای هسته‌ای نمونه‌هایی از این دست در تاریخ ایران است. نقش امریکا در ترورهای دهه 60 مسئله‌ای بود که امام خمینی نیز همواره به آن اشاره می‌کردند. ایشان در 23 مهرماه 1361 و پس از شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی توسط سازمان منافقین در محراب نماز جمعه، ابرقدرت‌های جهانی همچون امریکا را مسئول چنین جنایت‌هایی دانستند.
قانون و حقوق اساسی در اندیشه آیت‌الله صدر
با طرح تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شخصیت‌ها، گروه‌ها و جناح‌های سیاسی مختلف شروع به تهیه طرحی برای تدوین قانون اساسی آینده ایران اسلامی کردند؛ در میان همه این طرح‌ها، پیش‌نویس قانون اساسی شهید صدر بسیار حائز اهمیت است. بطوری که بسیاری از ایده‌ها و دیدگاه‌های شهید محمدباقر صدر در خصوص ساختار اسلامی دولت در پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بازتاب یافت. با تطبيق و مقايسه طرح پيشنهادي شهيد صدر و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، به تأثير قابل توجه افكار و انديشه‌هاي وی در قانون اساسي پي مي‌بريم. شهيد صدر با مبنا قرار دادن نظريه «ولايت فقيه»، به تشريح ابعاد حقوق اساسي در اسلام پرداخت و با تركيب اسلاميت و جمهوريت، طرحي نوين ارائه داد كه نخستين نمونه از يك قانون اساسي منسجم اسلامي بود.
اسلامی بودن جمهوری اسلامی به هیچ وجه با حاکمیت ملی و یا به طور کلی با دموکراسی و مردم‌سالاری منافات ندارد و هیچ گاه اصول دموکراسی ایجاب نمی‌کند که بر یک جامعه دین و مکتبی حاکم نباشد. و مراد از «جمهوری» مردم سالاری است؛ ماهیت جمهوری اسلامی، نشانگر بنیان‌های عقیدتی و فکری نظام و ناشی از اعتقاد مردم به دین مقدس اسلام است در همه موارد اعمال حاکمیت ملی، این حاکمیت در چارچوب حاکمیت دینی و محتوای اسلامی نظام پذیرفته شده است. از سویی منشأ اشتباه آنان که اسلامی بودن جمهوری را منافی با روح دموکراسی می‌دانند، ناشی از این گرایش دموکراسی در قرن هیجدهم است که در آن حقوق انسان در مسائل مربوط به معیشت و خوراک و مسکن و پوشاک و آزادی در انتخاب راه معیشت مادی خلاصه می شود.
بر اساس منابع تاریخی در جوامعی که انقلاب به وقوع پیوست، دولت‌ها اعتقاد یکسانی به ادامه حضور مردم در سرنوشت سیاسی جامعه نداشتند. در فرانسه بعد از انقلاب، زمام امور به دست بورژواها و اشراف لیبرال بود و مجلس موسسان فرانسه به دست آنها هدایت می‌شد و مردم نقشی در تصمیم‌سازی‌های آینده نظام سیاسی نداشتند. در روسیه نیز بعد از انقلاب، سال‌های طولانی به نزاع، حذف فیزیکی سیاسیون، حاکمیت دیکتاتوری، سرکوب رهبران احزاب رقیب و... منجر شد و مردم حق و حقوق زیادی نداشتند، در امریکا بعد از استقلال ایالت‌ها و پیروزی انقلاب آمریکا، الیت و نخبگان سیاسی، نظامی و اقتصادی بر سرنوشت ملت آمریکا حاکم شدند ولی قاطبه مردم اسیر تصمیمات رهبران خود بودند و با گذشت چندین سال، امکان مشارکت سیاسی برای افراد فراهم نشد. اما در ایران بعد از انقلاب، رفراندوم دوازدهم فروردین سال 1358 یکی از کم نظیرترین نمونه‌های مشارکت سیاسی آرام و مترقی تاریخ قلمداد گردید و راه هرگونه مداخله‌جویی خارجیان و فتنه‌انگیزی داخلی را به روی دشمنان بست.
مروری بر مواضع آیت‌الله منتظری در مواجهه با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بازخوانی فراز و نشیب دیدگاه‌های وی در این مورد نشان از تغییرات عمیق نظری و سیاسی وی دارد. او که در اواسط دهه 50 معتقد به نجاست این گروه بود و طی سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی، منافقین را دارای مکتب باطل دانسته و اعتقاد داشت: «اگر می‌بیند کسانی به انقلاب و کشور لطمه می‌زنند، چاره‌ای ندارد جز این که آن‌ها را به جوخه اعدام بسپارد. سرطان را بایستی برید.» اما در اواخر دهه 60 به ناگاه با تغییر موضع، به حمایت از منافقین پرداخت. به طوری که طی سال‌های بعد، مسعود رجوی، منتظری را نزدیک‌ترین جریان به گروهک منافقین می‌دانست.
نگاهی به گذشته؛ نظری به آینده
با تاسیس حوزه علمیه قم و جریان فکری که مرحوم حائری به وجود آورد و کارهای سنگینی که به طور عادی در نظام فکری فقهای ما قابل طرح نبود، همه موانع برداشته شد و نظامی بر مبنای دین و و با تکیه به آراء مردم تاسیس شد. در گذشته فقها فقط به اندازه مواجهه با حاکمان محلی در وادی سیاست بودند ولی در این دوران با تاسیس نظام جمهوری اسلامی به دنبال برنامه‌ریزی برای نظام بین‌الملل هستند. اگر قرار است این مدیریت و این برنامه‌ریزی تدوام داشته باشد باید عقبه‌ فکری هم با همین راهبرد پیشروی کند و از این جهت حوزه‌های علمیه و کانون‌های دینی باید به ملزومات آینده این مسیر آگاهی داشته باشند. از لحاظ ساختاری یک نقطه‌ کانونی توسط مرحوم حائری ایجاد شد و شعاع آن امروزه در دایره جهان اسلام است و از این جهت باید حوزه‌های علمیه به این تغییر و تحولات اهتمام داشته باشند.
حجت‌الاسلام روح‌الله حسینیان
به‌دنبال تصويب قانون ملى شدن صنعت نفت ايران، آمريكا در مواجهه با انگليس و ايران روشى دوگانه در پيش گرفت. در واقع دولت آمريكا يك استراتژى تغيير ناپذير براى كسب سلطه بر منابع نفت و يك تاكتيك نرم و دوپهلو براى رسيدن به اين هدف پيشه‌ خود ساخت. از يك طرف با حمايت از عمليات دولت ايران، انگليسى‌ها را تحت فشار قرار مى‌داد و از طرف ديگر، با حمايت از پيشنهادهاى انگليس، ايران را از اهداف خود باز مى‌داشت. در این بین مصدق مى‌پنداشت رجال آمريكا به خاطر اين‌كه مردم ايران در مقابل انگليس قيام كرده‌اند و آن‌ها را از جنوب بيرون رانده‌اند، از او حمایت‌ می‌کنند و همين تحليل غلط، او را بيش از پيش به آمريكايى‌ها خوشبين كرده بود. واقع مطلب اين بود كه جبهه‌ ملى و مصدق مى‌پنداشتند نجات ايران از سيطره‌ دو دولت قدرتمند شوروى و انگليس، پناه بردن به آمريكاست. آنها بدون هيچ تحليل صحيحى از امپرياليستى بودن ماهيت آمريكا، كه لازمه‌ نظام‌هاى كاپيتاليستى است، آمريكا را يك منجى مى‌دانستند.