مرکز اسناد انقلاب اسلامی

کد خبر: ۳۱۲۶
فتنه 18 تیر 1378، حاصل برنامه‌ریزی بلندمدت دشمنان بود. تکاپوهای مراکز دشمنی برای طرح‌ریزی غائله 18 تیر، حدودا یک سال قبل از این غائله آغاز شد. بطوری که رئيس سازمان جاسوسي امريکا اعلام کرد: «در سال 1999 در ايران انتظار حوادثی را داريم که در 20 سال گذشته بي‌سابقه است.» نشریه‌ آمریكایی میدل ایست اكونومیك دایجست هم در اوایل تیر، وعده داد: «بیشتر ناظران در تهران بر این اعتقادند كه تابستان امسال شاهد یك آزمون حیاتی قدرت و حتی شاهد دورنمای رویارویی جدی بین جناح محافظه‌كار و اصلاح‌گرایان خواهد بود.» از این رو سناریوسازی فتنه 18 تیر در چند مرحله اجرا شد که ایجاد شبکه جهانی جنگ رواني عليه نظام، تلاش برای ضربه زدن به نهادهای انقلابی و تقویت شبکه‌های جاسوسی در ایران از جمله مراحل این سناریو بود. اما با وجود همه این برنامه‌ها و طرح‌ها، با روشنگری‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی و راهپیمایی مردم در 23 تیرماه، این غائله شکست خورد. به طوری که روزنامه اطلاعات در 24 تیرماه نوشت: «حضور شکوهمند ملت در صحنه، دفاع جدی و حمایت قاطع از کیان انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی...، امنیت عمومی و آرامش اجتماعی را تامین و تضمین کرد.»
تاریخ انتشار: ۱۶:۳۷ - ۱۷ تير ۱۳۹۷ - 2018July 08

پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ فتنه 18 تیر 1378، یک شبه رخ نداد بلکه حاصل برنامه‌های بلندمدت دشمنان نظام در داخل و خارج- بود. یکی از نشانه‌های نقش دشمنان خارجی در سناریوسازی فتنه 18 تیر، اطلاع آنها از آشوب‌های سال 78، یک سال قبل از وقوع حادثه کوی دانشگاه بود. تکاپوهای مراکز دشمنی با ملت ایران، برای طرح‌ریزی غائله 18 تیر، حدودا یک سال قبل از این غائله آغاز شد. دشمنان در خارج و دست‌نشاندگان آنها در داخل، در پیام‌ها، مصاحبه‌های مطبوعاتی و سخنرانی‌های خود از "وقوع یک حادثه که می‌تواند منجر به فروپاشی نظام ایران شود"، خبر می‌دادند. چنین روندی ناظر بر برنامه‌ریزی، طراحی و سناریوسازی دشمنان خارجی ایران برای آسیب رساندن به انقلاب اسلامی بود. به عنوان نمونه، رئيس سازمان جاسوسي امريکا اعلام کرده بود: «در سال 1999 در ايران انتظار حوادثي را داريم که در اين بيست سال گذشته يعني از اوّل انقلاب تاکنون بي‌سابقه است.»

نشریه‌ آمریكایی میدل ایست اكونومیك دایجست هم در اوایل تیرماه 1378، وعده داده بود که: «بیشتر ناظران در تهران بر این اعتقادند كه تابستان امسال شاهد یك آزمون حیاتی قدرت و حتی شاهد دورنمای رویارویی جدی بین جناح محافظه‌كار و اصلاح‌گرایان خواهد بود.»


زمینه‌‌چینی برای شکل‌گیری غائله 18 تیر

بین سال‌های 1377 تا 78 وقایعی اتفاق افتاد که در ظاهر بین آنها رابطه‌ای وجود نداشت اما در واقع کاملا مرتبط با هم عمل کردند تا به غائله 18 تیرماه رسیدند.

این زمینه‌ها عبارت بودند از کاهش درآمدهای نفتی، ایجاد شبکه جهانی جنگ رواني عليه نظام اسلامي، تلاش در جهت تضعیف دستگاه‌های امنیتی و قضایی و تقویت شبکه‌های جاسوسی در داخل کشور.

در ادامه به بررسی این زمینه‌ها می‌پردازیم.


کاهش درآمدهای نفتی

در روزهای منتهی به سال 1378، درآمدهای نفتی به شدت کاهش پیدا کرد. به طوری که براساس آمار موجود، درآمدهای نفتی کشور در سال 1376، 15 میلیارد و 848 میلیون و 548 هزار دلار بود که این آمار در سال 1377 به 11 میلیارد و 735 میلیون و 260 هزار دلار کاهش یافت.

کاهش درآمدهای نفتی تاثیر مستقیم بر روی اقتصاد داشت. دشمن نیز از این فضا برای تحریک برخی از دانشجویان استفاده کرد تا بتواند با موج سواری در نهادهای آموزش عالی، فضای سیاسی را متشنج سازد.


ایجاد شبکه جهانی جنگ رواني عليه نظام اسلامي

یکی دیگر از زمینه‌چینی‌های دشمنان برای نیل به غائله 18 تیر، ایجاد يک شبکه جنگ رواني عليه ايران و نظام اسلامي در سطح تبليغات جهاني بود. این مهم بر عهده برخی رسانه‌ها همچون راديو امريکا، راديوی رژيم صهيونيستي و راديو انگليس بود. علاوه بر این، يک شبکه راديویی با عنوان "رادیو آزادی" در امریکا ایجاد شد که حدود 100 میلیون دلار بودجه به آن اختصاص داده شده بود.

این رسانه‌ها در دوران فتنه 78 نیز با قدرت به قعالیت خود ادامه دادند و اخباری از تهران منتشر کردند که با هیچ‌کدام از حوادث ایران همخوانی نداشت. رسانه‌های غربی در آن زمان با تیترهای درشت در مورد تعداد کشته شده‌ها در حادثه کوی دانشگاه به استقبال از این مسئله رفتند و نوشتند: «شایع شده است که تهران حکومت نظامی است و ارتش با تانک به خیابان‌ها خواهد آمد.» این رسانه‌ها همچنین بیان کردند: «بخشی از صدا و سیما به آتش کشیده شده و دفتر روزنامه کیهان تخریب شده است.» شایعه کشته شدن در حدود 25 نفر از دانشجویان نیز یکی دیگر از خبرسازی‌های رسانه‌های غربی در مورد حوادث سال 78 بود.

در داخل ایران نیز روزنامه‌ها با تیترها درشت و تنش‌زای خود نقش فراوانی در وقایع کوی دانشگاه داشتند. رسانه‌های معاند در آن زمان از مسایلی چون اصلاح قانون مطبوعات و مسایل مطرح شده در مجلس و روابط دولت و مجلس گزارش‌هایی را منتشر می‌ساختند که تنها هدفش تحریک مردم و بدگمان کردن آنها به اصل نظام جمهوری اسلامی بود. این رسانه‌ها همچنین شايعه اختلاف بين مسؤولان طراز اوّل نظام را نیز دامن می‌زدند.


تلاش برای ضربه زدن به نهادهای انقلابی

یکی دیگر از زمینه‌های فتنه 18 تیر، تضعیف نهادهای انقلابی توسط دشمنان بود. به گفته دبیرکل اسبق اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل: «در اتفاق سال 78 استراتژی دوگانه‌ای را آقای حجاریان به عنوان لیدر اصلاح‌طلبی طرح کرد که "فتح سنگر به سنگر" و "فشار از پایین و چانه‌زنی از بالا" عناوین این دو استراتژی بود. فتح سنگر به سنگر به این معناست که اصلاح‌طلبان توانستند دولت را فتح کنند و باید گام‌های بعدی هم اتفاق بیفتد که فقط شامل مجلس نمی‌شود بلکه آنها معتقد بودند که استراتژی سطح سنگر به سنگر را پیش ببرند و حتما دستگاه‌های نظامی و امنیتی مانند سپاه، وزارت اطلاعات و ناجا یکی از موانع اصلی بود و پروژه قتل‌های زنجیره‌ای زمستان سال 77 و کوی دانشگاه سال 78 را می‌توان در این چارچوب بررسی کرد که مخاطب اصلی آن دستگاه اطلاعاتی-انتظامی و امنیتی بودند؛‌ دستگاه اطلاعاتی-امنیتی در قتل‌های زنجیره‌ای آسیب دید و دستگاه انتظامی در غائله کوی دانشگاه.»

حجت‌الاسلام نیازی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح وقت نیز در همین رابطه طی مصاحبه‌ای به تاریخ 31 تیر1378 در روزنامه رسالت اعلام کرد: «بعضی از روزنامه‌ها همصدا با دشمنان، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی و سپاه پاسداران را تضعیف می‌کنند.»

این ترفند بعد از غائله کوی دانشگاه نیز پیگیری شد به طوری که براساس گزارش روزنامه کیهان در 21 تیر 78، عزت‌الله سحابی طی سخنانی در 20 تیرماه، به دروغ اعلام کرد «دانشجویان از کوی دانشگاه خارج نشوند و به سمت میدان آزادی نروند چون رحیم صفوی فرمانده سپاه تهدید کرده به واسطه عبور دانشجویان از برخی خط قرمزهای مورد نظر ایشان، اجازه برخورد خشن نیروهای ویژه سپاه با دانشجویان داده شده است.»


تقویت شبکه‌های جاسوسی در ایران

در آستانه 18 تير 78 رفت و آمد ماموران سازمان سيا به داخل كشور در پوشش رايزني‌هاي فرهنگي رونق گرفت. در همین راستا، در اوايل سال 1378 يک شبکه جاسوسي خطرناک کشف شد. اعضای این شبکه جاسوسی را گروهی از یهودیان و غیر یهودی‌های ایرانی تشکیل می‌دادند. تحقیقات و بازجویی‌های بعدی نشان داد که این تیم 13 نفره به منظور جاسوسی وارد خاک ایران شده بودند.

علاوه بر این، اعترافات یکی از متهمین وقایع 18 تیر نیز حاکی از آن است که همزمان با آشوب‌های 18 تیر هم گروهی از جاسوسان به طور مرتب با رسانه‌ها و مراکز جاسوسی بیگانه در ارتباط بودند و اطلاعات را به طور لحظه‌ای برای آنها ارسال می‌کردند. یکی از متهمین غائله کوی دانشگاه در این رابطه اعتراف می‌کند: «یکی از اعضای حزب ملت که اسم مستعار داشت، با موبایل گزارش درگیری‌ها را هر لحظه به رادیوی ضدانقلابی لس‌آنجلس در امریکا می‌داد.»


شکست توطئه دشمنان توسط مردم و مهار غائله 18 تیر

با وجود همه این برنامه‌ها و طرح‌ها، با روشنگری‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی و بصیرت مردم غائله 18 تیر 1378 مهار شده و توطئه دشمنان شکست خورد. معاندان نظام سعی داشتند با ایجاد درگیری داخلی بین مردم و ترسیم فضای دو قطبی شرایطی را ایجاد کنند تا شکاف‌های عمیقی در جامعه شکل بگیرد اما روشنگری‌های به موقع رهبر معظم انقلاب اسلامی و وحدت مردم نقشه آنها را خنثی کرد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در 23 تیرماه طی پیامی خطاب به ملت ایران اعلام کردند: «...گروهك‌هاى وابسته و معاند، طبق تحليل اربابان و معلمان خود، گمان كرده‌اند مردم ايران از اسلام و انقلاب، دست برداشته‌اند، و به خيال باطل خود مى‌خواهند از انقلاب اسلامى انتقام بگيرند؛ ولى غافل از اين كه ملت مؤمن و شجاع و هوشيار به آنان و اربابان و پشتيبانان آنان اجازه ادامه شرارت را نخواهند داد...»

در ادامه این پیام آمده بود: «ملت بزرگ ايران مخصوصاً جوانان عزيز بايد در كمال هوشيارى مراقب حركات دشمن باشند و به طور كامل با مأموران، همكارى كنند و عرصه را بر عناصر مزدور و خودفروخته دشمن، تنگ نمايند. و بخصوص فرزندان بسيجى‌ام بايد آمادگي‌هاى لازم را در خود حفظ كنند و با حضور خود در هر صحنه‌اى كه حضور آنان در آن لازم است، دشمنان زبون را مرعوب و منكوب سازند.»

پس از فصل الخطاب رهبر انقلاب، تجمع عظیمی در روز 23 تیرماه در سراسر کشور شکل گرفت و مردم در حمایت از نظام وارد صحنه شدند. روزنامه اطلاعات در روز 24 تیر، درباره نقش مردم در خاموش کردن اغتشاشات تیرماه آن سال نوشت: «حضور شکوهمند ملت در صحنه، دفاع جدی و حمایت قاطع از کیان انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و اصول و ارزش‌ها که انقلاب ایران بر مبنای آن شکل گرفت و فراگیر شد، امنیت عمومی و آرامش اجتماعی را تامین و تضمین کرد.»

مروری بر سناریوی فتنه 18 تیر 1378
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: