مرکز اسناد انقلاب اسلامی

روز 4 آبان 43، با توجه به قصد امام خمینی در محكومیت از مصونیت قضایی مستشاران آمریكایی، تمام اقدامات و تمهیدات لازم چه از طرف یاران ایشان و چه از طرف مقامات امنیتی رژیم در برپایی یا عدم برپایی سخنرانی معظم‌له به عمل می‌آید، امّا در این بین تلاش مقامات امنیتی دولتی جهت انصراف ایشان از سخنرانی علیه لایحه تصویب شده سودی نبخشید. و امام خمینی نطق تاریخی خویش را ایراد می‌کنند. پس از این سخنرانی، اعلامیه‌ شدیداللحنی نیز از طرف ایشان در محكومیت عمل مجلس شورای ملی در تصویب لایحه‌ منتشر و در سطح وسیع پخش شد. در ادامه رژیم تبعید امام را در دستور کار خود قرار داد. چنین رفتاری از جانب مقامات امنیتی، به منزله‌ شكست و ناكامی دولت در ادامه‌ سیاست دوستی و تفاهم با نیروهای مذهبی به‌خصوص علما و مراجع به‌شمار می‌رفت.
آیت‌الله مصطفی خمینی در نهضت اسلامی دارای جایگاه ویژه‌ای بود، وی با كانون‌‌های مبارزه در ایران و دیگر نقاط مرتبط بود، آنها هم به‌‌واسطه ایشان با امام ارتباط داشتند. تمام گروه‌‌ها، اعم از اسلامی یا غیراسلامی كه در مبارزه با شاه خود را همراه و همگام امام می‌دانستند، هرگونه ارتباطی كه می‌خواستند با امام داشته باشند محور ارتباطشان حاج‌آقا مصطفی بود. ساواک در گزارشی وی را مسئول اجرای كارهای امام معرفی می‌کند. همچنین درگزارش دیگر می‌نویسد: مسئولیت ارتباطات خارج از عراق نیز به عهده وی بوده و با سفرهایی كه انجام می‌دهد به فعالیت خارج نظارت می‌نماید. حاج آقا مصطفی علاوه بر اینكه همواره در تلاش بود تا اندیشه‌های سیاسی امام را به اجرا درآورد، خود نیز دارای نظریات برجسته سیاسی‌ـ اسلامی بود.
روز جمعه 23 مهر 1400 حین برگزاری نمازجمعه در بزرگ‌ترین مسجد شیعیان در استان قندهار در جنوب افغانستان انفجار مهیبی رخ داد که در نتیجه ده‌ها تن شهید و مجروح شدند. جنایت آفرینی گروه‌های تروریستی در نماز جمعه، مسبوق به سابقه است؛ در ایران دهه 60، گروهک منافقین با انفجارهای متعدد در نماز جمعه، چندین بار جنایت آفریدند. در عراق آیت‌الله سیدمحمدباقر حکیم پس از اقامه نماز جمعه در یک عملیات تروریستی به شهادت می‌رسد، در یمن به دنبال یک انفجار میهب شیخ مرتضی زید المحطوری به شهادت رسید. در لبنان با هدف ترور آیت‌الله سیدمحمدحسین فضل‌الله انفجاری رخ داد که بسیاری از مردم به شهادت رسیدند. علاوه بر این در سایر کشورهای اسلامی نیز به دنبال انفجارهای متعدد در نماز جمعه بسیاری از نمازگزاران به شهادت رسیدند.
نیمه دوم سال 57، اعتصابات سراسری در مخالفت با رژیم پهلوی شدت گرفت، به طوری‌که از اوایل مهرماه، به تدریج کارگران راه‌آهن، کارکنان ذوب‌آهن، کارکنان پتروشیمی و مس سرچشمه به اعتصابیون پیوستند. نهم مهرماه کارگران، کارکنان و متخصصین فنی شرکت ملی نفت ایران، بعضی از مؤسسات صنعتی و شرکت‌های بیمه دست به اعتصاب کامل یا محدود زدند. اعتصابات گسترده شرکت نفت، در صحنه بین‌المللی موجب نومیدی حامیان شاه گردید و افکار عمومی جهان متوجه شد که انحصار قدرت شاه از هم پاشیده است. چراکه با قطع کامل صادرات نفت، شاه از اصلی‌ترین منبع قدرت خود محروم شد و مراتب سقوط او تشدید و تسریع گردید.
نگاهی به آخرین روزهای مقاومت در خرمشهر
علل و عواملی چون نزدیکی مرز جغرافیایی با عراق(500 متر آبی و 20 کیلومتر مرز خاکی)، عدم استحکامات دفاعی در مرز، عدم‌ حمایت تدارکاتی و مهماتی و نفراتی، عدم هماهنگی در میدان نبرد و میان نیروهای حاضر در جبهه‌ی(سپاه- ‌تکاوران و ارتش) از مهم‌ترین علل کاهش قدرت رزمندگان ایرانی در مقابل دشمن بعثی باعث سقوط خرمشهر در 24 مهر 1359 شد‌.
تطهیرناشدنی
۲۰ مهرماه ۱۳۵۰ جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در تخت‌جمشید آغاز شد. هرچند رژیم از ترس اعتراضات، صدها نفر را توقیف و زندانی کرده و یا در معرض اقامت اجباری قرار داده بود، اما با این حال مردم به شیوه‌های مختلف به این جشن‌ها اعتراض کردند. انتشار نامه‌های بدون امضا، شعارنویسی روی دیوارهای اماكن عمومی و... از جمله این اقدامات بود. یكی از مسایلی مورد تأكید مخالفان این بود که برخلاف ادعای محمدرضا پهلوی که جشن‌های ۲۵۰۰ ساله را متعلق به مردم ایران دانسته بود عملا از ورود مردم به این جشن ها جلوگیری شد.
در آغازین سال های تجاوز رژیم بعث عراق به خاک ایران، عملکرد ابوالحسن بنی صدر که از بهمن 1358 تا خرداد 1360 فرمانده کل قوا بود، منشاء خسارت‌های بسیاری شد. تلاش بنی صدر در ایجاد شکاف بین ارتش و سپاه، انشقاق بین خطوط دفاعی، به کارگیری سیستم ناکارآمد و ... از جمله این خیانت ها بود. با عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا در 20 خرداد 1360 و سپس برکناری او از ریاست جمهوری، اوضاع جبهه ها دگرگون شد. به گفته شهید همدانی، وقتی بنی‌صدر عزل شد، وضعیت جبهه‌ها تغییر کرد و بین ارتش و سپاه وحدت به‌وجود آمد. عملیات‌ مشترک سپاه و ارتش شروع شد؛ حصر آبادان شکسته شد و عملیات‌ بستان، سوسنگر، الله‌اکبر و همچنین عملیات یازده شهریور شهید رجائی و باهنر، بازی‌دراز، مطلع‌الفجر و عملیات‌ متعدد دیگر اجرا شد.
بازنشر
رسانه ها از مرگ ابوالحسن بنی صدر خبر می دهند؛ اولین رئیس جمهور ایران بعد از پیروزی انقلاب که سرنوشتش عزل از سمت ریاست جمهوری و فرار از کشور بود. او که در طول دوره ریاست جمهوری اش تنش های بسیاری خلق کرد، با همکاری منافقین، در ترور شخصیت های مطرح جمهوری اسلامی در دهه 60 نقش داشت. حسین نواب صفوی، یکی از رابط‌ های اصلی بنی‌صدر و سازمان منافقین بعد از بازداشت اعتراف کرد که در مذاکرات درونی، بنی‌صدر صریحا اعلام کرده بود که «اگر نتوانیم مردم را بسیج کنیم، باید اینها [نظام] را فلج کرد و باید سران را از بین برد.»
دکتر مظفرشاهدی
انجمن‌های ایالتی و ولایتی از اولین تشكل‌های سیاسی- مدنی مردم‌نهادِ رسمی جامعه ایرانی در آستانه پیروزی انقلاب مشروطیت، محسوب می‌شوند. که در دوران پهلوی دوم در اصلاحات صورت گرفته در موضوع انتخابات، برخلاف آنچه قانون اساسی مشروطه و قوانین موضوعه دیگر مقرر می‌كرد، سوگند انتخاب شوندگان به‌قرآن كریم به‌«كتاب آسمانی» تغییر یافته بود و در همان حال، به‌زنان هم (در مقام انتخاب كننده و انتخاب شونده) حق رأی و انتخاب داده شده بود که اعتراض گسترده علما به رهبری امام خمینی را در پی داشت. سال‌های بعد هرچند این انجمن می‌خواهد در استان‌ها فعالیت خود را ادامه دهد اما اسناد و منابع آن روزگار ، به‌طور مكرر، به‌بلاموضع بودن و بی‌كاره‌گی انجمن‌های شهرستان و استان، در مناطق مختلف كشور، اشاره دارد.
بررسی تاریخ معاصر نشان از آن دارد که مردم مشهد همواره حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام را کانون مبارزه علیه استبداد و استکبار قرار می‌دادند. آن‌ها در اعتراض به امتیازنامه رژی در مسجد گوهرشاد اجتماع كردند، به دنبال حوادث دوران استبداد صغیر بار دیگر مردم در حرم متحصن شدند. در دوران رضاخان نیز، حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام همچنان محلی برای دادخواهی مردم محسوب می‌شد، که مهم‌ترین آن قیام گوهرشاد است. با آغاز نهضت امام خمینی، مردم بار دیگر در مواقع حساس نهضت و برای گسترش مبارزات خود، حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام را بهترین مکان برای مبارزه می‌دانستند. آن‌ها در مواق حساس نهضت به حرم پناه می‌بردند و مبارزات خود را سامان می‌دادند.